Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Kaydedilmesi Suçu
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişi TCK m.135 uyarınca cezalandırılır; siyasi, felsefi, dinî görüşler ile sağlık ve cinsel yaşama ilişkin özel nitelikli verilerde ceza artırılır.
Kişisel verilerin korunması, çağdaş hukuk sistemlerinde bireysel özgürlüklerin temel unsurlarından biri olarak telakki edilmektedir. Bilhassa teknolojik gelişmelerin bireyin özel hayatını tehdit eder hâle geldiği günümüzde veri güvenliğinin sağlanması, yalnızca bireysel düzeyde değil toplumsal barışın korunması açısından da zaruridir. Türk Ceza Kanunu, bu korumayı birbirini tamamlayan iki ayrı hükümle sağlamaktadır.
Kaydetme Fiili
TCK m.135/1 uyarınca hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için verilerin herhangi bir ortamda, elektronik veya fiziki olarak kayıt altına alınması yeterlidir. Verilerin üçüncü kişilere aktarılması veya yayılması şart değildir; bu fiiller ayrıca TCK m.136 kapsamında değerlendirilir.
Özel Nitelikli Kişisel Veriler
TCK m.135/2 uyarınca kişilerin siyasi, felsefi veya dinî görüşlerine, ırki kökenlerine, hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin bilgileri kişisel veri olarak kaydeden kişi, birinci fıkra uyarınca cezalandırılır ve ceza yarı oranında artırılır. Bu veriler, kişiler hakkında ayrımcılığa yol açabilecek nitelikte olduğundan daha güçlü bir korumaya tabi tutulmuştur.
Hukuka Uygunluk Sebepleri
Kişisel verilerin kaydedilmesi her durumda suç teşkil etmez. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda öngörülen işleme şartlarının bulunması hâlinde kayıt hukuka uygundur. Bu şartlar arasında ilgili kişinin açık rızası, kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifası, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü ve meşru menfaat gibi hâller yer almaktadır. Özel nitelikli kişisel veriler bakımından ise bu şartlar daha sıkı biçimde düzenlenmiştir.
Uygulamadaki Görünümler
- Çalışanların sağlık bilgilerinin rızaları dışında arşivlenmesi,
- Müşterilerin dinî veya siyasi tercihlerine ilişkin listeler oluşturulması,
- Bir kişinin hareketlerinin gizlice takip edilerek kayıt altına alınması,
- Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen kimlik ve iletişim bilgilerinin veri tabanlarında toplanması.
İdari ve Cezai Süreçlerin İlişkisi
Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu nezdinde idari yaptırımlara da konu olabilir. Ancak Kurulun idari para cezası uygulaması, ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Mağdur, hem Kurula şikâyette bulunabilir hem de Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir. Bu suç resen soruşturulduğundan şikâyetten vazgeçme kovuşturmayı sona erdirmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişisel verileri hukuka aykırı kaydetmenin cezası nedir?
TCK m.135/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Özel nitelikli kişisel veriler nelerdir?
Kişilerin siyasi, felsefi veya dinî görüşleri, ırki kökenleri, ahlaki eğilimleri, cinsel yaşamları, sağlık durumları veya sendikal bağlantıları özel nitelikli kişisel verilerdir.
Özel nitelikli verilerde ceza nasıl değişir?
TCK m.135/2 uyarınca bu bilgilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
TCK m.135 ile m.136 arasındaki fark nedir?
TCK m.135 kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesini, TCK m.136 ise bu verilerin hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesini, yayılmasını veya ele geçirilmesini cezalandırır.
KVKK’ya başvuru ceza şikâyetinin yerine geçer mi?
Hayır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu idari yaptırım uygular; ceza sorumluluğu için ayrıca suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Kişisel Verileriniz Rızanız Dışında mı Kaydedildi?
Verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi resen soruşturulan bir suçtur ve KVKK kapsamındaki başvuru yollarıyla birlikte değerlendirilmelidir; hukuki sürecinizi birlikte planlayalım.