Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu
Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişi TCK m.109 uyarınca cezalandırılır; cebir, tehdit, hile ve nitelikli hâller cezayı önemli ölçüde artırır.
Kişi hürriyeti, Anayasa’nın 19. maddesiyle güvence altına alınmış temel bir haktır. Herkes, kanunun izin verdiği hâller dışında istediği yere gitme ve istediği yerde kalma özgürlüğüne sahiptir. Türk Ceza Kanunu’nun 109. maddesi, bu özgürlüğün hukuka aykırı olarak kısıtlanmasını kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu olarak düzenlemiştir.
Temel Hâl
TCK m.109/1 uyarınca bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç, mağdurun bir odaya kilitlenmesi, araçtan inmesine izin verilmemesi veya zorla bir yere götürülmesi gibi fiillerle işlenebilir.
Cebir, Tehdit veya Hile
Maddenin ikinci fıkrası uyarınca kişi fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Örneğin mağdurun kandırılarak bir araca bindirilmesi ve sonrasında inmesine izin verilmemesi bu kapsamda değerlendirilir.
Nitelikli Hâller
TCK m.109/3 uyarınca suçun aşağıdaki hâllerde işlenmesi durumunda birinci ve ikinci fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır:
- Silahla,
- Birden fazla kişi tarafından birlikte,
- Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
- Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
- Üstsoy, altsoy veya eşe karşı,
- Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı.
Diğer Artırım Sebepleri
Suçun mağdurun önemli bir ekonomik kayba uğramasına neden olması hâlinde ayrıca bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Suçun cinsel amaçla işlenmesi hâlinde ise verilecek cezalar yarı oranında artırılır. Keza bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlere göre de cezaya hükmolunur.
Aile İçi Uyuşmazlıklarda
Uygulamada bu suç, aile içi şiddet olaylarında da sıklıkla gündeme gelmektedir. Eşin evden çıkmasının engellenmesi, telefonunun alınarak dış dünyayla irtibatının kesilmesi veya bir odaya kilitlenmesi bu suçu oluşturabilir. Eşe karşı işlenmesi nitelikli hâl olduğundan ceza bir kat artırılır. Bu tür olaylarda mağdurun 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri talep etmesi de önem taşır.
Soruşturma Bakımından
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Suçun ispatında mağdurun beyanının yanı sıra kamera kayıtları, baz istasyonu bilgileri, olay yerindeki izler ve tanık beyanları belirleyicidir. Mağdurun olaydan hemen sonra sağlık kuruluşuna ve kolluğa başvurması, delillerin korunması bakımından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cezası nedir?
TCK m.109/1 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır.
Cebir, tehdit veya hile kullanılırsa ne olur?
TCK m.109/2 uyarınca kişi fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir.
Hangi hâllerde ceza bir kat artırılır?
Suçun silahla, birden fazla kişi tarafından birlikte, kamu görevi nedeniyle veya nüfuz kötüye kullanılarak, üstsoy, altsoy veya eşe karşı ya da çocuğa veya kendini savunamayacak kişiye karşı işlenmesi hâllerinde ceza bir kat artırılır.
Cinsel amaçla işlenmesi cezayı etkiler mi?
Evet. Suçun cinsel amaçla işlenmesi hâlinde verilecek cezalar yarı oranında artırılır.
Mağdur ekonomik kayba uğrarsa ne olur?
Mağdurun önemli bir ekonomik kayba uğraması hâlinde ayrıca bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.
Bir Yerde Zorla Tutulduğunuz veya Gitmeniz Engellendiği Bir Olay mı Yaşandı?
Hürriyetten yoksun kılma suçu resen soruşturulur ve nitelikli hâllerde ağır cezalar öngörür; olayın delillerinin korunması ve şikâyet için hemen bize ulaşın.