Soybağının Reddi Davası
Evlilik içinde veya boşanmadan sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası koca sayılır; bu karine, koca veya çocuk tarafından açılacak soybağının reddi davasıyla çürütülebilir.
Soybağı, kişinin kimliğini, aile içindeki konumunu ve mirasçılık gibi önemli haklarını belirleyen temel bir hukuki ilişkidir. Türk Medeni Kanunu, evlilik içinde doğan çocuğun babasının koca olduğunu karine olarak kabul etmiştir. Ancak bu karine her zaman biyolojik gerçeği yansıtmayabilir. Soybağının reddi davası, karinenin gerçeğe aykırı olduğu hâllerde başvurulan hukuki yoldur.
Babalık Karinesi
TMK m.285 uyarınca evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz günden sonra doğan çocuk ise ana rahmine evlilik içinde düştüğü ispat edildiği takdirde kocanın çocuğu sayılır. Bu karine, aile düzeninin ve çocuğun kimliğinin korunması amacıyla kabul edilmiştir.
Davayı Açabilecek Kişiler
- Koca; dava ana ve çocuğa karşı açılır,
- Çocuk; dava ana ve kocaya karşı açılır,
- Kanunda öngörülen hâllerde kocanın ana ve babası veya çocuğun babası olduğunu iddia eden kişi.
Hak Düşürücü Süreler
TMK m.289 uyarınca koca, doğumu ve babası olmadığını veya ana ile gebe kalma döneminde başka bir erkeğin cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Çocuk bakımından da kanunda süre öngörülmüştür. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, süre bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren işlemeye başlar. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup mahkemece resen gözetilir.
İspat
Davacı, çocuğun babasının koca olmadığını ispat etmek zorundadır. Günümüzde bu ispat, büyük ölçüde DNA incelemesiyle yapılmaktadır. TMK m.284 uyarınca taraflar soybağının belirlenmesi için gerekli incelemelere rıza göstermek zorundadır. Evlilik içinde ana rahmine düşen çocuk bakımından gebe kalma döneminde kocanın ana ile cinsel ilişkide bulunmadığının ispatı da karineyi çürütür.
Davanın Sonuçları
Davanın kabulüyle çocuk ile koca arasındaki soybağı doğumdan itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Çocuğun nüfus kaydı düzeltilir ve koca bakımından nafaka ve mirasçılık ilişkisi sona erer. Gerçek babanın belirlenmesi için ise ayrıca tanıma veya babalık davası yoluna gidilmesi gerekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Babalık karinesi nedir?
TMK m.285 uyarınca evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu yönündeki karinedir.
Soybağının reddi davasını kim açabilir?
TMK m.286 uyarınca koca ve çocuk açabilir; kocanın ölümü gibi hâllerde kanunda öngörülen kişiler de dava hakkına sahiptir.
Koca için dava açma süresi nedir?
TMK m.289 uyarınca koca, doğumu ve babası olmadığını veya ana ile gebe kalma döneminde başka bir erkeğin cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır.
Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa ne olur?
Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren işlemeye başlar.
Davanın kabulü hâlinde ne olur?
Çocuk ile koca arasındaki soybağı geçmişe etkili olarak ortadan kalkar ve çocuğun nüfus kaydı buna göre düzeltilir.
Babalık Karinesini Çürütmek İçin Dava mı Açmanız Gerekiyor?
Soybağının reddi davası kısa hak düşürücü sürelere bağlıdır ve süre kaçırıldığında hak kaybı doğabilir; durumunuzu hemen birlikte değerlendirelim.