Taahhüde Aykırılık Suçu

İcra takiplerinde borçlu ile alacaklı arasında borcun taksitle ödenmesi konusunda anlaşma sağlanması, uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur. Borçlunun icra dairesinde verdiği ödeme taahhüdü, alacaklının hacizden vazgeçmesini veya takibi askıya almasını sağlar. Ancak bu taahhüdün yerine getirilmemesi, borçlu bakımından cezai sonuçlar doğurur.

Kanuni Düzenleme

İİK m.340 uyarınca icra dairesinde veya mahkemede borcunu belirli taksitlerle ödemeyi taahhüt eden borçlunun, haklı bir sebep olmaksızın taahhüdünü yerine getirmemesi hâlinde, alacaklının şikâyeti üzerine tazyik hapsine karar verilir. Bu hapis, bir ceza değil, borçluyu borcunu ödemeye zorlamaya yönelik bir tazyik aracıdır.

Suçun Şartları

• Taahhüdün icra müdürü huzurunda yapılmış ve tutanağa geçirilmiş olması,
• Taahhüt edilen miktar ve ödeme tarihlerinin belirli olması,
• Borçlunun taahhüdünü haklı bir sebep olmaksızın yerine getirmemesi,
• Alacaklının kanunda öngörülen süre içinde şikâyette bulunması.

Haklı Sebep

Borçlunun taahhüdünü yerine getirememesinin haklı bir sebebe dayanması hâlinde tazyik hapsi verilmez. Ağır hastalık, işten çıkarılma veya doğal afet gibi borçlunun iradesi dışında gelişen ve ödeme gücünü ortadan kaldıran durumlar haklı sebep olarak değerlendirilebilir. Borçlunun bu durumu belgelerle ispat etmesi gerekir.

Borcun Ödenmesi

Tazyik hapsinin amacı borcun ödenmesini sağlamak olduğundan, borçlunun borcu ödemesi hâlinde tazyik hapsi kararı verilmez. Karar verilmiş ve infazına başlanmışsa, borcun ödenmesiyle infaz durdurulur. Bu özellik, tazyik hapsini klasik hapis cezasından ayırır.

Savunma Bakımından

Taahhüde aykırılık şikâyetlerinde taahhüt tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği, taahhüdün borçlunun serbest iradesiyle verilip verilmediği, taahhüt edilen miktarın takip konusu borçla uyumlu olup olmadığı ve şikâyetin süresinde yapılıp yapılmadığı denetlenmelidir. Ayrıca taahhüdün kısmen yerine getirilmiş olması da değerlendirmeye alınır.