Takipsizlik Kararına İtiraz ve Bireysel Başvuru
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde, özellikle yaşam hakkı ve kötü muamele yasağı gibi alanlarda etkili soruşturma yükümlülüğü gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesi uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi, soruşturma sürecinin sona ermesi anlamına gelir. Halk arasında takipsizlik kararı olarak bilinen bu karar, mağdur bakımından sürecin sonu değildir. Kanun, bu karara karşı itiraz yolu öngörmüş; itirazın reddi hâlinde ise belirli koşullarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru imkânı doğmaktadır.
İtiraz Yolu
CMK m.173 uyarınca suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. İtiraz dilekçesinde hangi delillerin toplanmadığı ve hangi hususların araştırılmadığı somut olarak gösterilmelidir.
İtirazın Sonuçları
Sulh ceza hâkimliği itirazı yerinde görürse, kamu davası açılmasına karar verir ve Cumhuriyet başsavcılığı iddianame düzenler. İtiraz reddedilirse karar kesinleşir. Bu noktadan sonra yeni delil ortaya çıkmadıkça aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.
Bireysel Başvuru
İtirazın reddedilmesi hâlinde mağdur, etkili başvuru hakkı ve devletin etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamında Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir. Özellikle şu alanlarda devletin etkili soruşturma yükümlülüğü bulunmaktadır:
- Yaşam hakkı; şüpheli ölümler, iş kazaları ve tıbbi ihmal sonucu ölümler,
- İşkence ve kötü muamele yasağı; kolluk veya cezaevi görevlilerinin kötü muamele iddiaları,
- Kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddet olayları,
- Özel hayatın gizliliğine yönelik ağır ihlaller.
Etkili Soruşturmanın Ölçütleri
Anayasa Mahkemesi, soruşturmanın etkili olup olmadığını değerlendirirken; soruşturmanın bağımsız ve tarafsız yürütülüp yürütülmediğini, temel delillerin toplanıp toplanmadığını, soruşturmanın makul bir süratle tamamlanıp tamamlanmadığını ve mağdurun sürece etkin katılımının sağlanıp sağlanmadığını incelemektedir. Soruşturmanın yüzeysel yürütüldüğü ve temel delillerin hiç toplanmadığı dosyalarda ihlal kararı verilebilmekte ve yeniden soruşturma yapılmasına hükmedilebilmektedir.
Başvuru Süresi
Bireysel başvuru, itirazın reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Başvuruda, itiraz aşamasında da ileri sürülmüş olan etkili soruşturma eksikliklerinin ayrıntılı biçimde gösterilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Takipsizlik kararı nedir?
CMK m.172 uyarınca Cumhuriyet savcısının, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemediği hâllerde verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karardır.
Takipsizlik kararına nasıl itiraz edilir?
CMK m.173 uyarınca suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde ilgili sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
İtiraz reddedilirse ne yapılabilir?
Olağan yol tükenir; ancak koşulları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
Hangi hâllerde bireysel başvuru gündeme gelir?
Özellikle yaşam hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı ile özel hayatın gizliliği gibi devletin etkili soruşturma yükümlülüğünün bulunduğu alanlarda gündeme gelir.
Bireysel başvurunun süresi nedir?
İtirazın reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren otuz gündür.
Şikâyetiniz Hakkında Takipsizlik Kararı mı Verildi?
Takipsizlik kararına itiraz süresi kısadır ve itirazın reddinden sonra bireysel başvuru imkânı doğabilir; kararı ve soruşturmanın eksikliklerini birlikte tetkik edelim.