Anayasa Mahkemesi İhlal Kararının Sonuçları

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğini ileri süren kişiler için iç hukuktaki son başvuru yoludur. Bu yolun etkinliği, Anayasa Mahkemesinin verdiği ihlal kararlarının fiilen uygulanmasına bağlıdır. 6216 sayılı Kanun, ihlal kararlarının sonuçlarını ve uygulanma şeklini düzenlemektedir.

İhlalin Giderilmesi

6216 sayılı Kanun m.50/1 uyarınca esas inceleme sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine veya edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Mahkeme, yerindelik denetimi yapamaz ve idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.

Yeniden Yargılama

6216 sayılı Kanun m.50/2 uyarınca tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Bu durumda ilgili mahkeme, yeniden yargılama sebebi bulunduğunu kabul ederek, ihlal kararında açıklanan ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. Yeniden yargılamada mahkemenin ihlal kararını göz ardı etmesi, yeni bir ihlal sebebi oluşturur.

Tazminat

• Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir,
• Tazminat miktarının belirlenmesi ayrıntılı bir incelemeyi gerektiriyorsa genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir,
• Makul sürede yargılanma hakkının ihlali gibi hâllerde genellikle manevi tazminata hükmedilir.

Kararın Bağlayıcılığı

Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete’de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bu nedenle ihlal kararının uygulanmaması, hem anayasal bir ihlal hem de başvurucu bakımından yeni bir başvuru sebebidir. Ayrıca ihlal kararının uygulanmaması, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yolunu da açar.