Taksirli İflas Suçu
Basiretsizlik ve tedbirsizlik nedeniyle iflasına sebebiyet veren kişi, hakkında iflas kararı verilmiş olması şartıyla TCK m.162 uyarınca cezalandırılır.
Her iflas, hileli bir tasarrufun ürünü değildir. Bazı işletmeler, yöneticilerinin basiretsiz ve tedbirsiz kararları nedeniyle mali çöküşe sürüklenir. Bu durumda alacaklıları zarara uğratma kastı bulunmasa da, bir tacirden beklenen özene aykırı davranılmış olması cezai sorumluluk doğurabilir. Türk Ceza Kanunu bu durumu taksirli iflas olarak düzenlemiştir.
Kanuni Düzenleme
TCK m.162 uyarınca basiretsizlik ve tedbirsizlik dolayısıyla iflasına sebebiyet veren kişi, hakkında iflasa karar verilmiş olması hâlinde iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hileli iflasta olduğu gibi burada da iflas kararı, suçun objektif cezalandırılabilme şartıdır.
Basiretsizlik ve Tedbirsizlik
Suçun özünü oluşturan basiretsizlik ve tedbirsizlik kavramları, Türk Ticaret Kanunu’nun tacirin her türlü ticari faaliyetinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmesi gerektiğine ilişkin ilkesiyle bağlantılıdır. Uygulamada bu kapsamda değerlendirilen davranışlar şunlardır:
- İşletmenin mali gücüyle orantısız harcamalar yapılması,
- Kumar niteliğinde veya aşırı spekülatif işlemlere girişilmesi,
- Ödeme güçlüğü açıkça bilindiği hâlde yeni borçlar yaratılması,
- Ticari defterlerin hiç tutulmaması veya düzensiz tutulması,
- Borca batıklık hâlinde yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi.
Ticari Risk ile Sınırı
Her başarısız ticari karar suç teşkil etmez. Ticari risk, iş hayatının olağan bir parçasıdır ve sonradan zarar doğuran bir yatırım kararı, alındığı anda makul bir değerlendirmeye dayanıyorsa basiretsizlik olarak nitelendirilemez. Bu nedenle değerlendirmenin, kararın alındığı andaki koşullar ve bilgiler esas alınarak yapılması gerekir. Sonradan bilinen sonuçlardan hareketle geriye dönük bir değerlendirme yapılması hakkaniyete aykırıdır.
Hileli İflastan Farkı
Hileli iflasta borçlu, alacaklılarını zarara uğratma kastıyla mallarını kaçırır veya gizler. Taksirli iflasta ise böyle bir kast bulunmaz; iflas, yöneticinin dikkatsizliği ve öngörüsüzlüğünden kaynaklanır. Bu ayrım, cezanın miktarı ve görevli mahkeme bakımından önemli sonuçlar doğurur.
Savunma Bakımından
Taksirli iflas isnadıyla karşılaşan yöneticilerin savunmasında, iflasa yol açan kararların alındığı dönemdeki ekonomik koşullar, sektörel gelişmeler, işletme dışı etkenler ve kararların hangi bilgilere dayanılarak alındığı ortaya konulmalıdır. Mali müşavir bilirkişi raporlarının bu hususları değerlendirip değerlendirmediği de mutlaka denetlenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Taksirli iflas suçu nedir?
TCK m.162 uyarınca basiretsizlik ve tedbirsizlik dolayısıyla iflasına sebebiyet veren kişinin, hakkında iflas kararı verilmiş olması hâlinde cezalandırılmasıdır.
Taksirli iflasın cezası nedir?
İki aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır.
Basiretsizlik ve tedbirsizlik ne demektir?
Bir tacirden beklenen özen ve öngörüye aykırı olarak, işletmenin mali durumunu bozacak kararlar alınması veya gerekli önlemlerin alınmamasıdır.
Her başarısız ticari karar suç mudur?
Hayır. Ticari risk, iş hayatının olağan bir parçasıdır; ancak olağan bir tacirin almayacağı ölçüsüz risklerin alınması bu suçu oluşturabilir.
Hileli iflastan farkı nedir?
Hileli iflasta alacaklıları zarara uğratma kastıyla hileli tasarruflar yapılırken, taksirli iflasta kast yoktur; iflas basiretsizlik ve tedbirsizlikten kaynaklanır.
İflas Sonrası Yöneticilerin Sorumluluğu mu Gündemde?
Basiretsizlik ve tedbirsizlik iddialarının ticari kararların koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir; yönetici veya alacaklı olarak hukuki durumunuzu birlikte tetkik edelim.