Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağına ilişkin iradesini ortaya koyan tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Ancak bu tasarrufun geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen şekil ve esas şartlarına uygun olması gerekir. Bu şartlara aykırı vasiyetnameler, iptal davası yoluyla ortadan kaldırılabilir.

Vasiyetname Türleri

• Resmî vasiyetname: İki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir; resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer görevlilerdir.
• El yazılı vasiyetname: Baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır.
• Sözlü vasiyetname: Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda başvurulabilen istisnai bir şekildir.

İptal Sebepleri

TMK m.557 uyarınca ölüme bağlı tasarruf şu hâllerde iptal edilebilir:

• Tasarruf, mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
• Tasarruf, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlamanın etkisi altında yapılmışsa,
• Tasarrufun içeriği, koşulları veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise,
• Tasarruf, kanunda öngörülen şekle uyulmaksızın yapılmışsa.

Ehliyetsizlik İddiası

Uygulamada en sık ileri sürülen iptal sebebi, mirasbırakanın vasiyetnameyi düzenlediği sırada ayırt etme gücünün bulunmadığıdır. Özellikle ileri yaşta, ağır hastalık döneminde veya demans tanısıyla takip edilen kişilerin düzenlediği vasiyetnamelerde bu iddia önem kazanır. İspat için mirasbırakanın sağlık kayıtları, hastane raporları ve Adli Tıp Kurumundan alınacak rapor belirleyicidir.

Hak Düşürücü Süreler

TMK m.559 uyarınca iptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılması tarihinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece resen gözetilir.

İptal ve Tenkis

Vasiyetnamenin geçerli olduğu, ancak saklı payları ihlal ettiği durumlarda iptal davası değil, tenkis davası açılmalıdır. Uygulamada her iki talebin terditli olarak birlikte ileri sürülmesi, hak kaybını önler.