Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi
Ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle bakım borçlusu, bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı ve onu gözetmeyi, bakım alacaklısı ise bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini devretmeyi üstlenir; sözleşme miras sözleşmesi şekline tabidir.
Yaşlılık ve hastalık dönemlerinde bakım ihtiyacı, pek çok kişi için önemli bir endişe kaynağıdır. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, kişinin malvarlığının bir kısmını veya tamamını, kendisine ölünceye kadar bakılması karşılığında devretmesine imkân tanıyan bir sözleşme türüdür. Bu sözleşme, hem bakım alacaklısının güvenceye kavuşmasını sağlar hem de miras hukuku bakımından önemli sonuçlar doğurur.
Sözleşmenin Niteliği
TBK m.611 uyarınca ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir tarafın diğer tarafa ölünceye kadar bakmayı ve onu gözetmeyi, diğer tarafın ise buna karşılık bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini devretmeyi üstlendiği sözleşmedir. Bakım borçlusu, bakım alacaklısını aile içine almak, ona hâlinin gerektirdiği özeni göstermek, gerekli bakım ve gözetimi sağlamakla yükümlüdür.
Şekil Şartı
TBK m.612 uyarınca ölünceye kadar bakma sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz. Bu şart, sözleşmenin miras hukuku bakımından taşıdığı önemden kaynaklanır. Sözleşmeye konu taşınmazın mülkiyetinin devri ise ayrıca tapu sicil müdürlüğünde yapılır. Uygulamada taşınmaz devri, tapu müdürlüğünde resmî senetle ölünceye kadar bakma akdi olarak gerçekleştirilmektedir.
Muvazaa İddiaları
Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, mirasçılar tarafından sıkça muvazaa iddiasıyla dava konusu edilmektedir. Mirasçılar, sözleşmenin gerçekte bakım amacı taşımadığını, mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bu yola başvurduğunu ileri sürebilir. Yargıtay, bu iddiaların değerlendirilmesinde şu ölçütleri dikkate almaktadır:
- Bakım alacaklısının sözleşme tarihinde bakıma ihtiyacı olup olmadığı,
- Bakım borçlusunun fiilen bakım yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği,
- Devredilen malvarlığı ile bakım edimi arasında makul bir denge bulunup bulunmadığı,
- Mirasbırakanın diğer mirasçılarla ilişkisi ve mal kaçırma amacının bulunup bulunmadığı.
Sözleşmenin Sona Ermesi
TBK m.616 ve 617 uyarınca taraflar, kanunda öngörülen hâllerde bildirimle veya haklı sebeple sözleşmeyi feshedebilir. Bakım borçlusunun bakım yükümlülüğünü yerine getirmemesi, bakım alacaklısı bakımından haklı fesih sebebidir. Fesih hâlinde taraflar, kanunda öngörülen esaslara göre aldıklarını geri verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir?
TBK m.611 uyarınca bakım borçlusunun bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı ve onu gözetmeyi, bakım alacaklısının ise bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini devretmeyi üstlendiği sözleşmedir.
Sözleşme hangi şekilde yapılır?
TBK m.612 uyarınca resmî vasiyetname şeklinde, yani miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır; taşınmaz devri ayrıca tapuda yapılır.
Mirasçılar bu sözleşmeye itiraz edebilir mi?
Evet. Sözleşmenin gerçekte bakım amacı taşımadığı, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapıldığı ileri sürülerek muvazaa nedeniyle tapu iptali istenebilir.
Sözleşme sona erdirilebilir mi?
TBK m.616 ve 617 uyarınca kanunda öngörülen hâllerde taraflardan biri sözleşmeyi bildirim veya haklı sebeple feshedebilir.
Bakım alacaklısının bakıma muhtaç olması gerekir mi?
Yargıtay, muvazaa iddialarında bakım alacaklısının bakıma ihtiyacı olup olmadığını ve edimler arasında denge bulunup bulunmadığını değerlendirmektedir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Yapmak veya Geçerliliğine İtiraz Etmek mi İstiyorsunuz?
Bu sözleşmeler mirasçılar tarafından muvazaa iddiasıyla sıkça dava konusu edilir; sözleşmenin şekil ve esas şartlarını birlikte değerlendirelim.