4483 Sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Suçlar
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli, 3628 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar, işkence ve zor kullanma yetkisinin aşılması suçları soruşturma izni rejiminin dışında olup Cumhuriyet savcısı doğrudan soruşturma yürütür.
Kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar bakımından öngörülen soruşturma izni rejimi, kamu hizmetinin sürekliliğini ve görevlilerin asılsız isnatlarla işlevsiz kalmasını önlemeyi amaçlar. Ne var ki bu rejimin önemli istisnaları bulunmaktadır. Bazı suçlar, niteliği gereği bu korumadan yararlanamaz ve Cumhuriyet savcısı tarafından doğrudan soruşturulur.
Kanunun İstisnaları
4483 sayılı Kanun’un en kritik hükmü, istisnaları düzenleyen 2. maddesidir. Anılan madde uyarınca şu hâller Kanun kapsamı dışındadır:
- Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli,
- Disiplin hükümleri,
- 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar,
- TCK m.94 ve m.95’teki işkence ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence suçları,
- TCK m.256’daki zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu.
3628 Sayılı Kanun Kapsamındaki Suçlar
3628 sayılı Kanun kapsamına giren suçlar geniş bir alanı kapsar: zimmet, irtikap, rüşvet, haksız mal edinme, mal kaçırma veya gizleme ile bu Kanun’un 17. maddesinde sayılan diğer suçlar. Bu nedenle bir isnadın 3628 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin tespiti, soruşturma izni gerekip gerekmediği bakımından belirleyicidir. Örneğin görevi kötüye kullanma suçu kural olarak izne tabi iken, aynı fiilin rüşvet niteliği taşıması hâlinde izin aranmaz.
İşkence ve Zor Kullanma
İşkence suçlarının ve zor kullanma yetkisinin aşılmasının kapsam dışında tutulması, devletin bu alandaki etkili soruşturma yükümlülüğünün bir sonucudur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kamu görevlilerinin kötü muamele iddialarına ilişkin soruşturmaların idari izne bağlanmasını etkili soruşturma yükümlülüğüyle bağdaşmaz bulmuştur. Bu düzenleme, söz konusu içtihadın iç hukuka yansımasıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar
Bir isnadın izne tabi olup olmadığının yanlış tespiti, ciddi usul sorunlarına yol açar. İzne tabi bir suçta izin alınmadan yürütülen soruşturmada toplanan deliller ve açılan dava usul yönünden sakattır. Buna karşılık izne tabi olmayan bir suçta izin beklenmesi, soruşturmanın gereksiz yere gecikmesine neden olur. Bu nedenle hem şikâyetçinin hem de kamu görevlisinin, isnadın hukuki niteliğini ilk aşamada doğru tespit etmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi suçlar 4483 sayılı Kanun kapsamı dışındadır?
4483 sayılı Kanun m.2 uyarınca ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli, 3628 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar, TCK m.94 ve m.95’teki işkence suçları ve m.256’daki zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu kapsam dışındadır.
3628 sayılı Kanun hangi suçları kapsar?
Zimmet, irtikap, rüşvet, haksız mal edinme ve Kanun’un 17. maddesinde sayılan diğer yolsuzluk suçlarını kapsar.
Kapsam dışındaki suçlarda kim soruşturma yapar?
Bu suçlarda Cumhuriyet savcısı soruşturma izni beklemeksizin doğrudan soruşturma yürütür.
Disiplin hükümleri bu kanun kapsamında mıdır?
Hayır. Disiplin hükümleri 4483 sayılı Kanun kapsamı dışındadır.
Yanlış rejimle yürütülen soruşturmanın sonucu nedir?
İzne tabi bir suçta izin alınmadan soruşturma yapılması veya izne tabi olmayan bir suçta izin beklenmesi usul sorunlarına yol açar ve itiraz edilmelidir.
Kamu Görevlisi Hakkında Doğrudan Soruşturma Yapılıp Yapılamayacağını mı Merak Ediyorsunuz?
Suçun soruşturma izni rejimine tabi olup olmadığının tespiti, soruşturmanın hukuka uygunluğunu belirler; isnadın niteliğini birlikte değerlendirelim.