Alacağın Devri ve Borçlunun Korunması
Alacaklı, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü kişiye devredebilir; devir yazılı şekle tabidir ve borçlu devirden önce sahip olduğu def’ileri yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir.
Alacak hakları, malvarlığının önemli bir unsurudur ve diğer malvarlığı değerleri gibi devredilebilir. Ticari hayatta alacakların finansman sağlamak amacıyla bankalara veya varlık yönetim şirketlerine devredilmesi sıkça karşılaşılan bir uygulamadır. Bu işlem, borçlu bakımından da önemli sonuçlar doğurur.
Devrin Şartları
TBK m.183 uyarınca alacaklı, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir. Örneğin nafaka alacağı gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı alacaklar veya sözleşmede devri yasaklanmış alacaklar devredilemez. TBK m.184 uyarınca alacağın devri, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
Borçlunun Korunması
- İyiniyetli ödeme: TBK m.186 uyarınca devir borçluya bildirilmeden önce borçlu iyiniyetle eski alacaklıya ödeme yaparsa borcundan kurtulur.
- Def’ilerin korunması: TBK m.188 uyarınca borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu def’ileri yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir.
- Takas: Borçlu, devredene karşı sahip olduğu alacağını, devri öğrenmeden önce muaccel olmuşsa veya devralınan alacaktan önce muaccel olacaksa takas edebilir.
Devredenin Sorumluluğu
TBK m.191 uyarınca alacağı bir karşılık karşılığında devreden, devir sırasında alacağın varlığını garanti eder. Ancak borçlunun ödeme gücünü, aksi kararlaştırılmadıkça garanti etmez. Bu nedenle devralan, alacağın gerçekten var olduğunu ve devredenin buna sahip olduğunu ispat etmesi gereken hâllerde devredene başvurabilir.
Uygulamada Varlık Yönetim Şirketleri
Bankaların tahsili gecikmiş alacaklarını varlık yönetim şirketlerine devretmesi, uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda borçlu, borcun miktarına, faiz hesaplamasına veya zamanaşımına ilişkin itirazlarını yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir. Devrin borçluya bildirilmemesi ise borçlunun eski alacaklıya yaptığı ödemelerin geçerliliği bakımından önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Alacağın devri nedir?
Alacaklının alacağını bir sözleşmeyle üçüncü bir kişiye devretmesidir; uygulamada temlik olarak da adlandırılır.
Alacağın devri için borçlunun rızası gerekir mi?
TBK m.183 uyarınca kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızası aranmaz.
Devir hangi şekle tabidir?
TBK m.184 uyarınca alacağın devri yazılı şekle tabidir.
Borçlu devirden haberdar olmadan eski alacaklıya öderse ne olur?
TBK m.186 uyarınca devir borçluya bildirilmeden önce borçlu iyiniyetle eski alacaklıya ödeme yaparsa borcundan kurtulur.
Borçlu yeni alacaklıya karşı hangi savunmaları ileri sürebilir?
TBK m.188 uyarınca devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu def’ileri yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir.
Alacağınızı Devretmek veya Devredilen Bir Alacağa İtiraz Etmek mi İstiyorsunuz?
Alacağın devrinde şekil şartı, bildirim ve borçlunun savunmaları süreci belirler; temlik sözleşmesini ve takip sürecini birlikte değerlendirelim.