Kapora ve Cayma Akçesi

Günlük hayatta taşınmaz kiralama, araç satın alma veya düğün salonu rezervasyonu gibi pek çok işlemde, sözleşmenin yapılması sırasında bir miktar para verilmesi yaygın bir uygulamadır. Halk arasında kapora olarak bilinen bu ödeme, hukuken bağlanma parası veya cayma akçesi niteliği taşıyabilir. Bu ayrım, paranın geri istenip istenemeyeceğini doğrudan belirler.

Bağlanma Parası

TBK m.177 uyarınca sözleşmenin yapılması sırasında verilen para, cayma akçesi değil, sözleşmenin kurulduğunun kanıtı olarak bağlanma parası sayılır. Sözleşmede veya yerel âdette aksi öngörülmedikçe bağlanma parası esas alacaktan düşülür. Bu hüküm, sözleşmede kaporanın niteliğinin açıkça belirtilmediği durumlarda uygulanır.

Bağlanma Parasının Akıbeti

• Sözleşme ifa edilirse bağlanma parası esas borçtan mahsup edilir,
• Sözleşme parayı veren tarafın kusuruyla ifa edilmezse, parayı alan taraf parayı alıkoyabilir,
• Sözleşme parayı alan tarafın kusuruyla ifa edilmezse, parayı veren taraf parayı geri isteyebilir,
• Her iki durumda da zarar görenin ayrıca tazminat talep etme hakkı saklıdır.

Cayma Akçesi

TBK m.178 uyarınca bir cayma akçesi kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden dönebilir. Bu durumda cayma akçesini vermiş olan taraf onu bırakarak, almış olan taraf ise iki katını vererek sözleşmeden dönebilir. Cayma akçesi, tarafların sözleşmeden dönme hakkını belirli bir bedel karşılığında saklı tuttukları özel bir kurumdur.

Ayrımın Önemi

Paranın bağlanma parası mı yoksa cayma akçesi mi olduğu, sözleşmenin ifadesine ve tarafların gerçek iradesine göre belirlenir. Sözleşmede yalnızca kapora ifadesinin kullanılması, kural olarak bağlanma parası anlamına gelir. Taraflar sözleşmeden dönme hakkını saklı tutmak istiyorsa, bunu açıkça cayma akçesi olarak kararlaştırmalıdır. Tüketici işlemlerinde ise 6502 sayılı Kanun’daki özel hükümler de ayrıca dikkate alınmalıdır.