Havayolu Çalışanlarının İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı
Borçlar Kanunu’na tabi uçucu personelin hizmet sözleşmesinden doğan alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir; her alacak kaleminin muacceliyet tarihinin ayrı ayrı belirlenmesi hak kaybını önler.
Havayolu çalışanlarının işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda, haklı bir talebin zamanaşımı sebebiyle reddedilmesi sıkça karşılaşılan bir hak kaybı biçimidir. Uçucu personelin İş Kanunu kapsamı dışında kalması, zamanaşımı bakımından da Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektirir.
Beş Yıllık Zamanaşımı
Türk Borçlar Kanunu, hizmet ilişkisinden doğan alacakları beş yıllık zamanaşımına tabi kılmıştır. Bu süre, Borçlar Kanunu’na tabi olarak çalışan pilot ve kabin memurlarının ücret, fazla çalışma, hafta tatili, yıllık izin ve tazminat alacakları bakımından uygulanır. Ancak beş yıllık süre, tüm alacaklar için aynı tarihte başlamaz; her alacak kaleminin kendine özgü bir muacceliyet tarihi vardır.
Alacak Kalemlerine Göre Başlangıç
- Ücret ve fazla çalışma alacakları: Her ay ayrı ayrı muaccel olur. Bu sebeple dava tarihinden geriye doğru beş yıldan eski dönemlere ait alacaklar zamanaşımı itirazıyla karşılaşabilir.
- Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan izinlerin ücreti sözleşmenin sona ermesiyle muaccel olur ve zamanaşımı bu tarihten başlar.
- Feshe bağlı tazminatlar: Fesih tarihinde muaccel olur ve zamanaşımı fesih tarihinden işlemeye başlar.
Zamanaşımının Kesilmesi
Zamanaşımı; dava açılması, icra takibi başlatılması veya borçlunun borcu ikrar etmesi gibi hâllerde kesilir. Kesilme ile birlikte zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Uygulamada belirsiz alacak davası açılması da tüm alacak bakımından zamanaşımını kesmesi yönüyle önemli bir imkân sunmaktadır.
Zamanaşımı Def’i
Zamanaşımı, mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz. Ancak davalı işveren tarafından süresi içinde def’i olarak ileri sürülmesi hâlinde nazara alınır. Uygulamada havayolu firmalarının bu def’iyi hemen her davada ileri sürdüğü görülmektedir. Bu sebeple çalışanın, alacaklarını zamanaşımı riskine girmeden talep etmesi gerekir.
Netice
Havayolu çalışanlarının işçilik alacaklarında zamanaşımı meselesi, her alacak kalemi için ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken teknik bir konudur. Özellikle hizmet ilişkisi devam ederken biriken fazla çalışma alacakları her geçen ay bir kısmının zamanaşımına uğraması riskiyle karşı karşıyadır. Bu sebeple alacakların tespiti ve takibinin geciktirilmemesi, hak kaybını önlemenin en güvenilir yoludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Havayolu çalışanlarının işçilik alacakları kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Türk Borçlar Kanunu uyarınca hizmet ilişkisinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Zamanaşımı ne zaman başlar?
Zamanaşımı her alacağın muaccel olduğu tarihten başlar; ücret ve fazla çalışma alacakları her ay ayrı ayrı muaccel olur.
Yıllık izin ücretinde zamanaşımı ne zaman başlar?
Kullanılmayan yıllık izin ücreti kural olarak sözleşmenin sona ermesiyle muaccel olduğundan, zamanaşımı da bu tarihten itibaren işler.
Zamanaşımı nasıl kesilir?
Dava açılması, icra takibi başlatılması veya borçlunun borcu ikrar etmesi gibi hâllerde zamanaşımı kesilir ve yeniden işlemeye başlar.
Zamanaşımını mahkeme kendiliğinden dikkate alır mı?
Hayır. Zamanaşımı ancak davalı tarafından süresi içinde def’i olarak ileri sürülürse dikkate alınır.
Alacaklarınız Zamanaşımına Uğramadan Harekete Geçin
Fazla çalışma, izin ve tazminat alacaklarının zamanaşımı başlangıçları farklıdır; hangi alacağınızın hâlâ talep edilebilir olduğunu birlikte hesaplayalım.