Velayet Davalarında Çocuğun Dinlenmesi
İdrak çağındaki çocuğun velayet ve kişisel ilişki konusunda görüşünün alınması, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Yargıtay içtihatları uyarınca zorunludur; dinleme uzman eşliğinde ve çocuğu yıpratmayacak şekilde yapılmalıdır.
Çocuğun ifadesinin alınması, velayet davalarının en hassas aşamalarından biridir. Bu aşamada çocuğun üstün yararı ilkesi gözetilmekte, aynı zamanda çocuğun kendini ifade etme hakkı güvence altına alınmaktadır. Çocuğun hayatını doğrudan etkileyecek bir kararın, çocuğun kendi görüşü dinlenmeden verilmesi, çağdaş aile hukukunun kabul ettiği bir yöntem değildir.
Hukuki Dayanak
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesi, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendisini etkileyen her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını ve bu görüşlere yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak gereken özenin gösterilmesini öngörmektedir. Yargıtay da idrak çağındaki çocuğun velayet konusunda görüşünün alınmamasını bozma sebebi saymaktadır.
Dinlemenin Usulü
- Çocuk, ebeveynler ve avukatlar bulunmaksızın dinlenmelidir,
- Dinleme hâkim odasında veya çocuk görüşme odasında yapılmalıdır,
- Aile mahkemesi uzmanının, pedagog veya psikoloğun bulunması tercih edilmelidir,
- Çocuğa yöneltilecek sorular yaşına uygun ve yönlendirmeden uzak olmalıdır,
- Çocuğa ebeveynlerden birini seçmek zorunda olduğu hissi verilmemelidir.
Görüşün Değerlendirilmesi
Çocuğun görüşü mahkeme bakımından önemli bir ölçüt olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir. Hâkim, bu görüşün çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını, çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirilip yönlendirilmediğini ve tercihin geçici bir hevese mi yoksa sağlam gerekçelere mi dayandığını değerlendirir. Örneğin daha serbest bir yaşam sunduğu için bir ebeveyni tercih eden çocuğun bu isteği, her zaman yararına olmayabilir.
Ebeveynlerin Tutumu
Ebeveynlerin çocuğu dinleme öncesinde yönlendirmesi, ona ne söyleyeceğini öğretmesi veya baskı kurması, çocuk için ağır bir psikolojik yük oluşturur. Uzmanlar bu tür yönlendirmeleri çoğu zaman tespit edebilmekte ve bu durum yönlendiren ebeveyn aleyhine değerlendirilmektedir. Ebeveynlerin çocuğa mahkemede rahatça konuşabileceğini ve her iki ebeveyninin de onu sevmeye devam edeceğini anlatması en doğru yaklaşımdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun dinlenmesi zorunlu mudur?
Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun velayet konusunda görüşünün alınmamasını bozma sebebi saymaktadır.
İdrak çağı kaç yaştır?
Kanunda kesin bir yaş belirtilmemiştir; uygulamada genellikle sekiz yaş ve üzeri çocukların idrak çağında olduğu kabul edilmekle birlikte çocuğun gelişim düzeyi esas alınır.
Çocuk nerede dinlenir?
Genellikle hâkim odasında veya adliyelerdeki çocuk görüşme odalarında, aile mahkemesi uzmanı eşliğinde ve ebeveynler bulunmaksızın dinlenir.
Çocuğun görüşü hâkimi bağlar mı?
Hayır. Görüş önemli bir ölçüttür; ancak çocuğun üstün yararına aykırı olduğu veya yönlendirme sonucu oluştuğu anlaşılırsa hâkim farklı karar verebilir.
Ebeveyn çocuğu yönlendirirse ne olur?
Uzmanlar yönlendirme belirtilerini tespit edebilir ve bu durum yönlendiren ebeveynin aleyhine değerlendirilebilir.
Çocuğunuzun Mahkemede Dinlenmesi Sizi Kaygılandırıyor mu?
Çocuğun görüşünün baskıdan uzak ve uzman eşliğinde alınması hem çocuğun hem davanın selameti için önemlidir; sürecin doğru yürütülmesi için bize ulaşın.