Çocuğun Sağlık ve Tedavi Kararlarında Velayet
Çocuğun tedavisine ilişkin kararlar velayetin kapsamındadır; ebeveynlerin anlaşamaması veya zorunlu bir tedaviye onay vermemesi hâlinde çocuğun hayatı ve sağlığı için hâkim gerekli önlemleri alır.
Çocuğun sağlık ve tedavi süreçlerine ilişkin hukuki başvurular, velayet hakkının kapsamı içinde yer alan ve çoğu zaman acil müdahale gerektiren konulardır. Ebeveynlerin bir tedavi yöntemi üzerinde anlaşamaması, bir ebeveynin zorunlu bir ameliyata onay vermemesi veya çocuğun tedavisinin ihmal edilmesi gibi durumlar, çocuğun hayatını ve sağlığını doğrudan tehlikeye sokabilir.
Velayet ve Tedaviye Onay
Ergin olmayan çocuğun tıbbi müdahalelere ilişkin onayı kural olarak velayet sahibi tarafından verilir. Boşanma sonrasında velayet tek bir ebeveyne verilmişse, tedaviye ilişkin kararlar bu ebeveyn tarafından alınır. Ortak velayet hâlinde ise önemli tedavi kararlarının ebeveynler tarafından birlikte alınması gerekir.
Uyuşmazlık Hâlleri
- Bir ebeveynin zorunlu bir ameliyata veya tedaviye onay vermemesi,
- Ebeveynlerin farklı tedavi yöntemleri üzerinde ısrar etmesi,
- Çocuğun psikolojik destek alması konusunda anlaşmazlık,
- Aşı ve koruyucu sağlık hizmetlerine ilişkin uyuşmazlıklar,
- Çocuğun sağlık ihtiyaçlarının ihmal edilmesi.
Hâkimin Müdahalesi
TMK m.346 uyarınca çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır. Bu çerçevede mahkeme, ebeveynin onayının yerine geçecek şekilde gerekli tedaviye izin verebilir. Acil durumlarda bu talep geçici tedbir yoluyla süratle ileri sürülmelidir.
Velayeti Olmayan Ebeveynin Hakları
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun sağlık durumu hakkında hekimlerden ve sağlık kuruluşlarından bilgi alma hakkına sahiptir. Velayet sahibi ebeveynin çocuğun ciddi bir sağlık sorununu diğer ebeveynden gizlemesi, çocuğun üstün yararı bakımından olumsuz değerlendirilebilir.
Çocuğun Görüşü
Ayırt etme gücüne sahip çocuğun kendisine uygulanacak tedavi hakkında bilgilendirilmesi ve görüşünün yaşı ve olgunluğu ölçüsünde dikkate alınması gerekir. Özellikle ergenlik çağındaki çocuklar bakımından tedavi kararlarında çocuğun iradesine saygı gösterilmesi, hem hukuki hem de tıbbi açıdan önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun tedavisine kim onay verir?
Kural olarak velayet sahibi ebeveyn onay verir; ortak velayette ebeveynlerin birlikte karar vermesi gerekir.
Ebeveyn zorunlu bir tedaviye onay vermezse ne olur?
TMK m.346 uyarınca çocuğun sağlığı tehlikeye düştüğünde hâkim çocuğun korunması için uygun önlemleri alır ve gerekli tedaviye izin verebilir.
Acil durumlarda onay aranır mı?
Hayati tehlike bulunan acil durumlarda hekimler gerekli müdahaleyi yapabilir.
Velayeti olmayan ebeveyn çocuğun sağlık durumu hakkında bilgi alabilir mi?
Evet. Velayeti olmayan ebeveynin çocuğun durumu hakkında bilgi alma hakkı bulunmaktadır.
Ayırt etme gücüne sahip çocuğun görüşü alınır mı?
Evet. Ayırt etme gücüne sahip çocuğun tedaviye ilişkin görüşü yaşı ve olgunluğu ölçüsünde dikkate alınmalıdır.
Çocuğunuzun Tedavisi Konusunda Diğer Ebeveynle Anlaşamıyor musunuz?
Sağlık uyuşmazlıklarında zaman kritik olabilir ve acil tedbir talep edilmesi gerekebilir; durumunuzu derhâl birlikte değerlendirelim.