İnsanlığa Karşı Suçlar ve TCK m.77
Siyasal, felsefi, ırki veya dinî saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plan doğrultusunda sistemli olarak işlenen öldürme, işkence ve köleleştirme gibi fiiller TCK m.77 uyarınca insanlığa karşı suç oluşturur.
İnsanlığa karşı suçlar, uluslararası ceza hukukunun olduğu kadar Türk ceza hukukunun da en ağır ve en kapsamlı suç tiplerinden birini teşkil etmektedir. Türk Ceza Kanunu’nun 77. maddesi, insan onuruna aykırı fiillerin organize şekilde ve sistematik olarak işlenmesini düzenleyerek bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruma altına almaktadır.
Kanuni Düzenleme
TCK m.77/1 uyarınca aşağıdaki fiillerin siyasal, felsefi, ırki veya dinî saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plan doğrultusunda sistemli olarak işlenmesi, insanlığa karşı suç oluşturur:
- Kasten öldürme,
- Kasten yaralama,
- İşkence, eziyet veya köleleştirme,
- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma,
- Bilimsel deneylere tabi kılma,
- Cinsel saldırıda bulunma veya çocukların cinsel istismarı,
- Zorla hamile bırakma,
- Zorla fuhşa sevk etme.
Ayırt Edici Unsur
Şu soruyu sormak yerinde olur: İnsanlığa karşı suçların diğer ağır suçlardan farkı nedir? Cevaben belirtmek gerekir ki bu suçlar, ferdî fiillerden ziyade kolektif bir plan çerçevesinde değerlendirilir. Fiillerin tek tek işlenmesi yeterli değildir; belirli bir plan dâhilinde, toplumun bir kesimine yönelik ve sistematik olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Bu husus, suçu basit bir insan hakları ihlalinden ayıran temel farktır.
Savaş ve Barış Zamanı
İnsanlığa karşı suçlar, savaş veya barış zamanında işlenmiş olması fark etmeksizin cezalandırılır. Bu yönüyle insanlığa karşı suçlar, yalnızca silahlı çatışma sırasında işlenen savaş suçlarından ayrılmaktadır. Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü de bu suçları benzer biçimde tanımlamaktadır.
Zamanaşımının İşlememesi
Kanun, insanlığa karşı suçlar nedeniyle zamanaşımının işlemeyeceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu düzenleme, uluslararası toplumun bu suçların faillerinin ne kadar zaman geçerse geçsin cezasız kalmaması gerektiği yönündeki ortak iradesinin bir yansımasıdır.
Tüzel Kişilerin Sorumluluğu
Bu suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, tüzel kişi hakkında da özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Bu düzenleme, sistematik ihlallerin çoğu zaman organize yapılar aracılığıyla gerçekleştirildiği gerçeğini dikkate almaktadır.
Netice
İnsanlığa karşı suçlar, yalnızca mağdurlar üzerinde değil, toplumun bütününde onarılması güç zararlar doğurur. Bu nedenle bu suçlara ilişkin düzenlemeler hem cezalandırıcı hem de önleyici bir işlev taşımakta; insan onurunun her koşulda korunması gerektiği ilkesini ceza hukuku alanında somutlaştırmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanlığa karşı suç nedir?
TCK m.77 uyarınca siyasal, felsefi, ırki veya dinî saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plan doğrultusunda sistemli olarak işlenen kasten öldürme, işkence, köleleştirme, sürgün ve benzeri fiillerdir.
Bu suçu diğer ağır suçlardan ayıran nedir?
Fiilin bireysel değil, bir plan doğrultusunda ve sistemli olarak toplumun bir kesimine yönelik işlenmesidir.
Barış zamanında da işlenebilir mi?
Evet. İnsanlığa karşı suçlar savaş veya barış zamanında işlenmesi fark etmeksizin cezalandırılır.
Bu suçlarda zamanaşımı işler mi?
Hayır. TCK m.77 uyarınca bu suçlar nedeniyle zamanaşımı işlemez.
Tüzel kişiler bakımından yaptırım var mıdır?
Evet. Bu suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde tüzel kişi hakkında özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Uluslararası Ceza Hukukuna İlişkin Bir Mesele mi Var?
İnsanlığa karşı suçlar ve bu suçların mağdurlarının hakları, ulusal ve uluslararası mekanizmaların birlikte değerlendirilmesini gerektirir; hukuki durumu birlikte tetkik edelim.