Sosyal Medyada Retweet ve Beğeninin Cezai Sorumluluğu

Sosyal medya platformlarında içerik üretmek kadar, başkalarının ürettiği içeriklere tepki vermek de gündelik bir alışkanlık hâline gelmiştir. Bir gönderiyi beğenmek, yeniden paylaşmak veya kendi yorumunu ekleyerek alıntılamak, kullanıcıların çoğu tarafından önemsiz eylemler olarak görülmektedir. Oysa hakaret içerikli bir gönderiye verilen bu tepkiler, uygulamada pek çok ceza soruşturmasının konusunu teşkil etmektedir.

Üç Farklı Eylem, Üç Farklı Değerlendirme

Ceza sorumluluğunun tayininde bu üç eylemi birbirinden ayırmak gerekir. Zira her birinin içeriği yayma etkisi ve failin iradesini yansıtma biçimi farklıdır.

• Beğeni: Kullanıcının içeriğe olumlu bir tepki vermesidir. Kural olarak içeriği kendi takipçi kitlesine yeniden sunmaz.
• Yeniden paylaşım: İçeriğin kullanıcının kendi profilinde ve takipçilerinin akışında yeniden görünmesini sağlar; böylece içerik yeni bir kitleye ulaşır.
• Alıntılama: İçeriğin, kullanıcının kendi yorumuyla birlikte paylaşılmasıdır. Sorumluluk, eklenen yorumun içeriği benimseyip benimsemediğine göre belirlenir.

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Yargıtay uygulamasında, hakaret içerikli bir gönderinin yeniden paylaşılması, içeriğin benimsenerek yayılması şeklinde değerlendirilmekte ve paylaşımı yapan kişi hakkında hakaret suçundan cezai sorumluluk doğabilmektedir. Mağdurun Cumhurbaşkanı olması hâlinde TCK m.299, kamu görevlisi olması hâlinde TCK m.125/3-a hükümleri gündeme gelir. Paylaşım sosyal medya üzerinden yapıldığından alenilik unsuru da çoğu zaman tartışmasız kabul edilmektedir.

Yalnızca beğeni eyleminin tek başına suç teşkil edip etmeyeceği ise tartışmalı bir alandır. Kural olarak beğeni, içeriği yeni bir kitleye sunma işlevi görmediğinden yayma niteliği taşımaz. Ancak platformun algoritması gereği beğenilen içeriklerin takipçilere gösterildiği durumlar, savunmanın bu yöndeki teknik hususları da tetkik etmesini gerektirir.

Benimseme İradesinin Önemi

Yeniden paylaşım veya alıntı yapan kişinin cezai sorumluluğu, içeriği benimseme iradesine dayanır. Bir gönderiyi eleştirmek, alay etmek veya ondan duyulan rahatsızlığı dile getirmek amacıyla alıntılayan kişide böyle bir irade bulunmaz. Bu nedenle savunmada, alıntıya eklenen ifadenin anlamı, kullanıcının önceki ve sonraki paylaşımları ve genel tutumu birlikte ortaya konulmalıdır.

Soruşturma Sürecinde Dikkat Edilecek Hususlar

• Paylaşımın sanığa ait hesaptan ve sanık tarafından yapıldığı, erişim kayıtlarıyla tespit edilmelidir.
• Hesabın ele geçirilmiş veya başkasıyla ortak kullanılmış olması ihtimali araştırılmalıdır.
• Paylaşımın tarihi, erişim sayısı ve ne kadar süre yayında kaldığı dosyaya kazandırılmalıdır.
• İfade öncesinde paylaşımın bağlamı ve içeriği avukatla birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

Dijital ortamda bir tıklamayla gerçekleştirilen eylemler, ceza hukuku bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir. Beğeni, yeniden paylaşım ve alıntı arasındaki farkın doğru ortaya konulması, mahkûmiyet ile beraat arasındaki farkı tayin edebilir.