Kamu Davasına Katılma ve Katılan Sıfatı
Suçtan zarar gören kişi hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir; katılan sıfatı yalnızca duruşmada söz hakkı değil, hükmü kanun yoluna taşıma yetkisi de sağlar.
Ceza yargılamasında davanın tarafları kural olarak iddia makamı ile sanıktır. Ne var ki suçtan doğrudan zarar gören kişi de yargılamanın sonucunda en az sanık kadar menfaat sahibidir. Kanun koyucu, mağdurun yargılamaya etkin biçimde katılabilmesi için “katılan” sıfatını öngörmüştür. Bu sıfatın kazanılıp kazanılmaması, mağdurun yargılama üzerindeki etkisini doğrudan belirler.
Katılma Hakkı
CMK m.237 uyarınca mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece yargılamasının hüküm verilinceye kadarki evresinde, kovuşturmaya katılmak istediklerini duruşmada sözlü veya yazılı olarak bildirebilir. Soruşturma evresinde şikâyette bulunmuş olan mağdur, kovuşturma evresinde de katılma talebinde bulunmalıdır; şikâyet tek başına katılan sıfatı kazandırmaz.
Katılanın Hakları
- Duruşmada hazır bulunma ve söz alma,
- Delil sunma ve delil toplanmasını talep etme,
- Tanık ve bilirkişilere soru yöneltme,
- Ara kararlara karşı itiraz etme,
- Hüküm aleyhine istinaf ve temyiz yoluna başvurma.
Katılan sıfatının kazanılması yalnızca duruşmada söz alma hakkı sağlamaz; aynı zamanda hüküm aleyhine kanun yoluna başvurma yetkisini de doğurur. Katılma talebinde bulunulmaması hâlinde mağdur, hükmü denetletme imkânını tümüyle yitirebilir.
Zorunlu Vekil Görevlendirilmesi
CMK m.239 uyarınca alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile cinsel saldırı suçlarında, katılan vekili bulunmaması hâlinde istemi aranmaksızın barodan vekil görevlendirilir. Mağdurun çocuk olması veya kendini ifade edemeyecek derecede malul bulunması hâlinde de aynı kural uygulanır.
Katılan Vekilinin Rolü
Katılan vekili, mağdurun sesini yargılamaya taşıyan kişidir. Delillerin eksiksiz toplanmasını talep etmek, sanık lehine yapılan ancak dosyayla uyuşmayan değerlendirmelere karşı çıkmak, suç vasfının doğru belirlenmesini sağlamak ve verilen cezanın ölçülülüğünü denetlemek, katılan vekilinin başlıca görevleridir. Özellikle hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya takdiri indirim gibi sanık lehine kurumların uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerde katılanın beyanı önem taşır.
Netice
Suçtan zarar gören kişinin yargılamaya katılması, hem kendi haklarının korunması hem de maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından büyük önem taşır. Katılma talebinin zamanında yapılması ve yargılamanın etkin biçimde takip edilmesi, mağdurun adalete erişiminin ön şartıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu davasına kimler katılabilir?
CMK m.237 uyarınca suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar kamu davasına katılabilir.
Katılma talebi ne zamana kadar yapılabilir?
İlk derece yargılamasının hüküm verilinceye kadarki evresinde katılma talebinde bulunulabilir.
Katılan sıfatının sağladığı haklar nelerdir?
Duruşmada söz alma, delil sunma, tanıklara soru yöneltme, ara kararlara itiraz etme ve hüküm aleyhine istinaf ve temyiz yoluna başvurma haklarını sağlar.
Katılma talebinde bulunulmazsa ne olur?
Mağdur hükmü kanun yoluna taşıma imkânını büyük ölçüde yitirir.
Katılana avukat atanabilir mi?
Cinsel saldırı ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar gibi kanunda sayılan hâllerde ve mağdurun çocuk veya kendini ifade edemeyecek durumda olması hâlinde istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir.
Mağdur Olduğunuz Bir Suçun Davası mı Görülüyor?
Katılma talebinde bulunmamanız hâlinde hükmü kanun yoluna taşıma imkânınızı yitirebilirsiniz; davaya katılarak haklarınızı etkin biçimde takip etmek için bize ulaşın.