Suç Eşyasının Satın Alınması ve İkinci El Ticaret
Piyasa değerinin çok altında satılan ve kaynağı belirsiz ürünleri satın alan kişi, TCK m.165 kapsamında suç eşyasının satın alınması suçundan sorumlu tutulabilir.
İkinci el piyasasında sıkça karşılaşılan bir tablo vardır: Değerinin çok altında bir fiyatla satışa sunulan cep telefonu, bisiklet veya elektronik cihaz. Alıcı fırsatı kaçırmamak için hızla satın alır; aylar sonra ise ürünün çalıntı olduğu anlaşılır ve kendisi hakkında soruşturma başlatılır. Bu yazıda Türk Ceza Kanunu’nun 165. maddesinde düzenlenen suç eşyasının satın alınması suçu tetkik edilecektir.
Kanuni Düzenleme
TCK m.165 uyarınca bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, bilerek satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Hükümdeki “bilerek” ibaresi suçun kilit unsurudur. Fail, eşyanın bir suçtan elde edildiğini bilmeli veya en azından bunu muhtemel görerek kabullenmelidir.
Bilme Unsuru Nasıl Değerlendirilir?
Failin iç dünyasındaki bilginin doğrudan ispatı çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle mahkemeler olayın dış koşullarından hareketle bir sonuca ulaşır. Uygulamada dikkate alınan başlıca olgular şunlardır:
- Satış bedelinin piyasa değerine oranı,
- Satışın yapıldığı yer ve saat,
- Satıcının kimliğini gizleme gayreti veya aceleci tutumu,
- Fatura, garanti belgesi veya kutu gibi belgelerin bulunmaması,
- Alıcı ile satıcı arasındaki ilişki ve alıcının meslekî konumu.
Bu olgulardan hiçbiri tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Ancak birlikte değerlendirildiklerinde bilme unsurunun varlığına karine teşkil edebilirler. Keza alım satımı meslek edinmiş bir kişiden, sıradan bir alıcıya nazaran daha yüksek bir özen beklenir.
Savunma Bakımından
Suç eşyasını iyi niyetle satın aldığını ileri süren kişinin, bu iddiasını destekleyecek delilleri dosyaya kazandırması gerekir. İlan ekran görüntüleri, satıcıyla yapılan yazışmalar, banka üzerinden yapılmış ödeme kaydı ve satış sırasında hazır bulunan tanıklar savunmanın temelini oluşturur. Satışın açık bir platformda, ödemenin kayıtlı bir yolla ve makul bir fiyatla yapılmış olması, iyi niyetin güçlü göstergeleridir.
Önleyici Tedbirler
İkinci el ürün satın alırken satıcının kimliğinin doğrulanması, satış belgesi düzenlenmesi, cihazlarda seri numarası ve IMEI sorgusunun yapılması ve ödemenin nakit yerine banka yoluyla gerçekleştirilmesi, hem suç eşyası almanın önüne geçer hem de olası bir soruşturmada iyi niyeti ispatlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Suç eşyasının satın alınması suçunun cezası nedir?
TCK m.165 uyarınca altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır.
Ürünün çalıntı olduğunu bilmiyorsam yine sorumlu olur muyum?
Suç kasten işlenebilen bir suçtur; ürünün suçtan elde edildiğinin bilinmediği ve somut koşullara göre bilinmesinin de beklenemediği hâllerde suç oluşmaz.
Fiyatın düşük olması tek başına delil midir?
Tek başına yeterli değildir; ancak piyasa değerinin çok altında bir fiyat, satış yeri, satıcının tutumu ve faturasız satış gibi diğer olgularla birlikte değerlendirildiğinde bilme unsuruna karine teşkil edebilir.
El konulan ürünün bedelini geri alabilir miyim?
Ürün gerçek sahibine iade edilir; iyi niyetli alıcı ödediği bedeli satıcıdan hukuk yoluyla talep edebilir.
Kendimi korumak için nelere dikkat etmeliyim?
Satıcının kimliğini doğrulamak, fatura veya satış belgesi almak, cihazlarda IMEI ve seri numarası sorgusu yapmak ve ödemeyi kayıt altına alınabilen yollarla gerçekleştirmek gerekir.
Satın Aldığınız Ürün Nedeniyle Soruşturmaya mı Muhatap Oldunuz?
Ürünün suçtan elde edildiğini bilmediğinizi ispat edecek yazışma, ilan ve ödeme kayıtları savunmanın temelini oluşturur; ifade vermeden önce dosyanızı birlikte değerlendirelim.