Tedbir, İştirak ve Yoksulluk Nafakası
Boşanma davası sürerken tedbir nafakası, müşterek çocuklar için iştirak nafakası, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş için ise yoksulluk nafakasına hükmedilir; her birinin dayanağı ve şartları farklıdır.
Boşanma sürecinde ve sonrasında eşlerin ve çocukların ekonomik güvencesinin sağlanması, aile hukukunun temel meselelerinden biridir. Türk Medeni Kanunu, bu amaçla üç tür nafaka öngörmüştür: boşanma davası süresince ödenen tedbir nafakası, müşterek çocuklar için ödenen iştirak nafakası ve boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş için ödenen yoksulluk nafakası. Bu nafakaların her biri birbirinden ayrı gerekçelere dayanmaktadır.
Tedbir Nafakası
TMK m.169 uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır. Tedbir nafakası, dava sürecinin yaratacağı geçici mağduriyetin önüne geçmeyi amaçlar ve kusur değerlendirmesinden bağımsız olarak ihtiyaç ve gelir durumuna göre belirlenir.
İştirak Nafakası
TMK m.182 uyarınca velayeti kendisine verilmeyen ana veya baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür. İştirak nafakası, çocuğun yaşına, eğitimine ve sosyal düzeyine uygun bir yaşam standardının sürdürülmesi için öngörülmüştür. Burada eşlerin kusur durumu hiçbir şekilde dikkate alınmaz; zira nafaka çocuğun hakkıdır.
Yoksulluk Nafakası
TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Yoksulluk, kişinin barınma, beslenme, giyim, sağlık ve ulaşım gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılayamaması olarak değerlendirilir.
Nafakanın Belirlenmesi
- Tarafların gelir durumları ve düzenli gelir kaynakları,
- Tarafların zorunlu giderleri, kira ve borçları,
- Çocukların yaşı, eğitim ve sağlık ihtiyaçları,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu.
Mahkeme bu hususları sosyal ve ekonomik durum araştırması ile tespit eder. Bu nedenle tarafların gelir ve giderlerini belgelerle ortaya koyması büyük önem taşır.
Nafakanın Değiştirilmesi
TMK m.176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat biçiminde ödenen nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması veya yoksulluğunun sona ermesi hâlinde ise nafakanın kaldırılması mahkemeden istenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tedbir nafakası nedir?
TMK m.169 uyarınca boşanma davası süresince eşlerin ve çocukların geçimi için hâkimin resen aldığı geçici önlemler kapsamında hükmedilen nafakadır.
İştirak nafakası nedir?
TMK m.182 uyarınca velayeti kendisine verilmeyen ana veya babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafakadır.
Yoksulluk nafakasının şartları nelerdir?
TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin, mali gücü oranında diğer taraftan süresiz olarak nafaka isteyebilmesidir.
Kusursuz eş de yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü olabilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası yükümlüsünün kusuru aranmaz; talep edenin kusurunun daha ağır olmaması yeterlidir.
Nafaka miktarı değiştirilebilir mi?
Evet. TMK m.176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir.
İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?
Kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar ödenir; ergin çocuğun eğitimi devam ediyorsa TMK m.328 kapsamında yardım nafakası gündeme gelebilir.
Nafaka Talebinde Bulunmak veya Nafakaya İtiraz Etmek mi İstiyorsunuz?
Nafakanın miktarı tarafların gelir ve giderlerinin belgelenmesine bağlıdır; ekonomik durum araştırmasına hazırlık ve talebiniz için birlikte çalışalım.