Toplu İşçi Çıkarma Usulü

Ekonomik krizler, teknolojik dönüşümler ve yeniden yapılanma süreçleri, işletmelerin çok sayıda işçiyi aynı dönemde işten çıkarmasına yol açabilir. Toplu işçi çıkarma, hem çıkarılan işçiler hem de toplum bakımından ağır sonuçlar doğurduğundan, kanun koyucu bu süreci özel bir usule bağlamıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 29. maddesi, toplu işçi çıkarmanın şartlarını ve usulünü düzenlemektedir.

Toplu Çıkarmanın Tanımı

4857 sayılı Kanun m.29 uyarınca işyerinde çalışan işçi sayısına göre kanunda belirlenen sayıda işçinin, işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde işine son verilmesi toplu işçi çıkarma sayılır. Kanun, işyerindeki toplam işçi sayısına göre farklı eşikler belirlemiştir.

Bildirim Yükümlülüğü

• İşveren, toplu işçi çıkarmayı en az otuz gün önceden yazılı olarak bildirmelidir,
• Bildirim, işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna yapılır,
• Bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği belirtilir,
• Bildirimden sonra sendika temsilcileri ile işveren arasında çıkarmanın önlenmesi veya sayısının azaltılması konusunda görüşmeler yapılır.

Fesihlerin Hüküm Doğurması

Bildirimde belirtilen fesihler, bildirimin bölge müdürlüğüne yapılmasından otuz gün sonra hüküm doğurur. Bu süre, işçilerin bireysel bildirim süreleriyle birlikte değerlendirilir. İşveren, işçilerin kıdem, ihbar ve diğer haklarını ödemekle yükümlüdür.

Usule Aykırılığın Sonuçları

Toplu işçi çıkarma usulüne uyulmaması, iş güvencesi kapsamındaki işçiler bakımından fesihlerin geçersizliği sonucunu doğurabilir. Bu durumda işçiler, fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talebinde bulunabilir. Ayrıca işverenin toplu işçi çıkarmadan itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi alması hâlinde, çıkarılan işçileri tercihen işe çağırma yükümlülüğü bulunmaktadır.