Borçlar Kanunu’na Tabi Uçucu Personelde Makul Tazminat

İş Kanunu’na tabi olmayan havayolu çalışanlarının uzun yıllar boyunca karşılaştığı en büyük haksızlık, haklı sebeple sözleşmelerini feshettiklerinde dahi kıdem tazminatı benzeri bir ödemeden mahrum kalmalarıydı. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 2020 tarihli bir ilamı, bu alanda önemli bir kapı aralamış ve uçucu personel lehine yeni bir yaklaşım ortaya koymuştur.

Olayın Özeti

Uyuşmazlıkta davacı kabin memuru, davalı havayolu şirketinde yıllarca çalıştıktan sonra yaşlılık aylığı için gerekli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını tamamladığını belirterek noter kanalıyla ihtar çekmiş ve sözleşmesini haklı sebeple feshetmişti. Davalı firma ise ortada haklı fesih değil istifa bulunduğunu ve İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağını savunmuştu. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmişti.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 2018/3981 E., 2020/717 K. sayılı ve 30.01.2020 tarihli ilamında, davacının yasal süreleri tamamlamış olması sebebiyle sözleşmesini haklı olarak feshettiği kabul edilmiştir. Yüksek Mahkeme, İş Kanunu’ndaki açık istisna hükmü sebebiyle davacının İş Kanunu’nda düzenlenen tazminatları isteyemeyeceğini, ancak taraflar arasında Borçlar Kanunu’nda düzenlenen bir hizmet sözleşmesi bulunduğundan, Borçlar Kanunu hükümlerine dayanarak makul bir tazminat talebinde bulunabileceğini belirtmiştir. İlk derece mahkemesinin, Borçlar Kanunu kapsamında çalışanların hiçbir surette tazminat talep hakkı olmadığı ve hâkimin haklı sebeple feshin maddi sonuçlarını serbestçe değerlendirme yetkisi bulunmadığı yönündeki kanaati usul ve yasaya aykırı bulunarak karar bozulmuştur.

Makul Tazminatın Ölçütleri

İlamın açık bıraktığı en önemli husus, makul tazminatın nasıl belirleneceğidir. İş Kanunu’na tabi çalışanlar bakımından kıdem tazminatı hesaplanabilir bir alacaktır; oysa makul tazminatta kesin bir formül bulunmamaktadır. Bu durumda hâkim, takdir yetkisini kullanırken çalışanın hizmet süresini, son ücretini, feshin sebebini, tarafların ekonomik durumunu ve hakkaniyeti gözetecektir. Kanaatimizce kıdem tazminatının hesap yöntemi, bu takdirde yol gösterici bir ölçü olarak kullanılabilir.

Dava Stratejisi

Bu tür davalarda talebin kıdem tazminatı olarak değil, Borçlar Kanunu’na dayalı tazminat olarak nitelendirilmesi ve hukuki dayanağın açıkça gösterilmesi önem taşır. Ayrıca feshin haklı sebebe dayandığının ihtarname ile açıkça ortaya konulması, işverenin istifa savunmasının önüne geçer.

Netice

Yargıtay’ın bu ilamı, İş Kanunu’na tabi olmayan kabin memurları ve pilotların da kanunda öngörülen süreleri tamamladıklarında sözleşmelerini haklı sebeple feshedebileceklerini ve bunun maddi sonuçlarını talep edebileceklerini ortaya koymuştur. Ne var ki tazminatın miktarı hâkimin takdirine bırakıldığından, talebin güçlü gerekçelerle ve emsal hesaplamalarla desteklenmesi gerekir.