Havayolu Çalışanlarında Sendikal Örgütlenme ve Korunma

Havayolu çalışanlarının İş Kanunu kapsamı dışında bırakılmış olması, sendikal örgütlenmeyi bu sektör çalışanları bakımından hayati bir güvence aracı hâline getirmiştir. Zira kanunun sağlamadığı korumalar, ancak toplu iş sözleşmeleri vasıtasıyla elde edilebilmektedir. Bu sebeple sendikal örgütlenme, havacılık sektöründe yalnızca toplu pazarlık değil, bireysel iş hukuku bakımından da mühim sonuçlar doğurur.

Sendika Hakkının Anayasal Güvencesi

Çalışanların sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkı Anayasa ile güvence altına alınmıştır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu da bu hakkın kullanılmasını ve korunmasını ayrıntılı biçimde düzenlemiştir. Havayolu çalışanları da bu haktan diğer çalışanlar gibi yararlanır.

Toplu İş Sözleşmesinin Sağladığı Güvenceler

Havacılık sektöründe akdedilen toplu iş sözleşmelerinde, fesih ve işçilik alacakları bakımından İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağına dair düzenlemeler yer alabilmektedir. Bu sayede sendika üyesi uçucu personel, iş güvencesi, kıdem tazminatı ve işe iade gibi korumalardan istifade edebilir. Bunun yanında hastalık izinleri, ücret artışları, disiplin usulleri ve çalışma süreleri gibi konularda da kanuni asgari standartların üzerinde haklar kazanılabilir.

Sendikal Ayrımcılık Yasağı

İşveren, çalışanları işe alırken, çalışma şartlarının uygulanmasında ve sözleşmenin feshinde sendika üyeliği veya sendikal faaliyete katılma sebebiyle ayrım yapamaz. Uygulamada sendikaya üye olan uçucu personelin uçuş programlarında aleyhe değişiklikler yapıldığı, terfilerinin engellendiği veya üyelikten çekilmeleri için baskı uygulandığı görülmektedir. Bu davranışlar hukuka aykırıdır.

Sendikal Tazminat

Sendika üyeliği veya sendikal faaliyet sebebiyle sözleşmesi feshedilen ya da ayrımcılığa uğrayan çalışan, 6356 sayılı Kanun uyarınca bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat talep edebilir. Feshin sendikal sebebe dayandığını ispat yükü çalışana ait olmakla birlikte, sendikaya üyelik tarihi ile fesih tarihi arasındaki zamansal yakınlık, aynı dönemde çok sayıda sendika üyesinin işten çıkarılması gibi olgular kuvvetli karine teşkil eder.

Netice

Hava iş hukukunda sendikal örgütlenme, yasal boşluğun telafisinde en etkili araçtır. Kanaatimizce bireysel dava yolları ile sendikal mücadelenin birlikte işletilmesi, havayolu çalışanlarının haklarının korunmasında en sağlıklı neticeyi verir. Sendikal faaliyet sebebiyle baskıya maruz kalan çalışanın, delilleri zamanında muhafaza etmesi tazminat talebinin başarısı için belirleyicidir.