Tutuklu ve Hükümlünün Avukatla Görüşme Hakkı
CMK m.154 uyarınca şüpheli ve sanık müdafiiyle vekâletname aranmaksızın her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; bu hak ancak istisnai hâllerde ve hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
Ceza infaz kurumundaki kişinin dış dünyayla ve özellikle avukatıyla iletişimi, hem savunma hakkının hem de infaz sürecindeki haklarının kullanılabilmesi için zorunludur. Tutuklu bir şüpheli bakımından avukat görüşmesi, savunmanın hazırlanmasının; hükümlü bakımından ise infaz haklarının takibinin en temel aracıdır.
Şüpheli ve Sanık Bakımından
CMK m.154 uyarınca şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafi ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafi ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz. Bu düzenleme, savunma hakkının özünü oluşturan gizlilik ilkesinin teminatıdır. Zira şüpheli, müdafiyle konuştuklarının başkalarınca duyulacağı endişesi taşıdığında savunmasını sağlıklı biçimde kuramaz.
Kısıtlama İmkânı
Bu hakkın sınırlandırılması istisnai hâllere bağlanmıştır. CMK m.154/2 uyarınca 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar gibi belirli hâllerde, Cumhuriyet savcısının istemi ve hâkim kararıyla müdafi ile görüşme yirmi dört saat süreyle kısıtlanabilir. Ancak bu süre içinde şüphelinin ifadesi alınamaz. Bu kısıtlamanın koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği titizlikle denetlenmelidir; kısıtlama süresince alınan beyanlar hukuka aykırı delil niteliği taşır.
Hükümlü Bakımından
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 59. maddesi hükümlünün avukat ve noterle görüşme hakkını düzenler. Hükümlü, avukatlık mesleğinin icrası çerçevesinde avukatlarıyla vekâletname olmaksızın sınırlı sayıda görüşme hakkına sahiptir; sonraki görüşmeler için vekâletname aranır. Görüşme, meslek kimliğinin ibrazı üzerine, tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içinde, konuşulanların duyulamayacağı ancak görevlilerin görebileceği bir yerde yapılır.
Görüşmenin Önemi
- İfade ve sorgu öncesinde savunma stratejisinin belirlenmesi,
- Tutukluluğa itiraz ve tahliye taleplerinin hazırlanması,
- Disiplin cezalarına karşı şikâyet sürelerinin takibi,
- Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik süreçlerinin izlenmesi,
- Kötü muamele iddialarının tespit edilerek ilgili mercilere bildirilmesi.
Hakkın İhlali Hâlinde
Avukatla görüşme hakkının hukuka aykırı biçimde engellenmesi, adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurabilir. Bu durumda öncelikle infaz hâkimliğine şikâyette bulunulmalı, sonuç alınamazsa olağan yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru değerlendirilmelidir. Görüşmenin engellendiğine ilişkin tutanakların tutulması ve tarihlerin kayıt altına alınması, ihlalin ispatı bakımından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tutuklu müdafiiyle ne zaman görüşebilir?
CMK m.154 uyarınca şüpheli veya sanık vekâletname aranmaksızın müdafiiyle her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir.
Müdafi ile yazışmalar denetlenebilir mi?
Hayır. Kural olarak şüpheli veya sanığın müdafiiyle yazışmaları denetime tabi tutulamaz.
Görüşme hakkı kısıtlanabilir mi?
CMK m.154/2 uyarınca terör suçları gibi belirli hâllerde Cumhuriyet savcısının istemi ve hâkim kararıyla müdafiyle görüşme yirmi dört saat süreyle kısıtlanabilir; bu süre içinde ifade alınamaz.
Hükümlü avukatla vekâletname olmadan görüşebilir mi?
5275 sayılı Kanun m.59 uyarınca hükümlü, vekâletname olmaksızın avukatlarıyla sınırlı sayıda görüşme hakkına sahiptir; sonraki görüşmeler için vekâletname aranır.
Avukat görüşmesi nerede yapılır?
Görüşme, meslek kimliğinin ibrazı üzerine, çalışma saatleri içinde, konuşulanların duyulamayacağı ancak görevlilerin görebileceği bir yerde yapılır.
Cezaevindeki Yakınınızla Avukatın Görüşmesi mi Gerekiyor?
Tutuklu ve hükümlülerle yapılacak görüşmeler savunma hakkının ve infaz haklarının etkin kullanımının ön şartıdır; görüşme ve dosya takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.