Borçlar Kanunu’nda Fazla Çalışma ve Hafta Tatili
TBK m.402 uyarınca fazla çalışma ücreti normal ücretin en az yüzde elli fazlasıyla ödenir; İş Kanunu kapsamı dışındaki çalışanlar da haftalık tatil hakkından yararlanır.
İş Kanunu kapsamı dışında kalan çalışanların en sık yaşadığı mağduriyetlerden biri, fazla çalışma ücretlerinin hiç ödenmemesi veya işverenin kendi belirlediği miktarda ödenmesidir. Uygulamada özellikle havayolu çalışanlarının bu sorunla sıkça karşılaştığı görülmektedir. Oysa 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, bu çalışanlar bakımından da fazla çalışma ve tatil haklarını güvence altına almıştır.
Fazla Çalışma Ücreti
TBK m.402 hükmü uyarınca işveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlüdür. İşveren, işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir. Bu düzenleme, İş Kanunu’ndaki fazla çalışma ücretine ilişkin korumayı Borçlar Kanunu’na tabi çalışanlara da taşımıştır.
Hafta Tatili
Kanun uyarınca işveren, işçiye her hafta, kural olarak pazar günü veya durum ve koşullar buna imkân vermezse bir tam çalışma günü tatil vermekle yükümlüdür. Havayolları uygulamasını göz önüne aldığımızda, bu iznin her hafta pazar günü kullanılmasının mümkün olmayacağı düşünülebilir. Ancak bu durumda dahi bir hafta içinde mutlaka tam bir çalışma günü tatil verileceği açıktır.
İspat Meselesi
Fazla çalışma alacağının ispatı işçiye aittir. Bu ispat, yazılı belgeler, puantaj kayıtları, uçuş ve görev çizelgeleri, giriş-çıkış kayıtları ve tanık beyanlarıyla yapılabilir. Havacılık sektöründe uçuş kayıtlarının elektronik sistemlerde tutulması, ispat bakımından önemli bir avantaj sağlar. Davada bu kayıtların işverenden celbi talep edilmelidir.
Sözleşme Hükümlerinin Geçerliliği
Bazı hizmet sözleşmelerinde, fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair hükümler yer almaktadır. Bu tür hükümlerin geçerliliği ve kapsamı somut olaya göre değerlendirilmelidir. Kanunun emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler işçiyi bağlamaz; uyuşmazlığın mahkemeye taşınması hâlinde kanun hükmü uygulanır.
Zamanaşımı
Fazla çalışma ücreti, işçinin ücret alacağı niteliğinde olduğundan beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu sürenin dolması hâlinde alacak talep edilemez hâle geleceğinden, alacakların zamanında hesaplanması ve talep edilmesi gerekir. Ayrıca iş mahkemesi görevinde olan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu da gözetilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Borçlar Kanunu’na tabi işçi fazla mesai ücreti alabilir mi?
Evet. TBK m.402 uyarınca işveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlüdür.
Fazla çalışma ücreti yerine izin verilebilir mi?
İşveren, işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir.
Sözleşmede fazla mesainin ücrete dahil olduğu yazıyorsa ne olur?
Sözleşme hükmünün geçerliliği ve kapsamı somut olaya göre değerlendirilir; kanunun emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler işçiyi bağlamaz.
Hafta tatili hakkı var mıdır?
Evet. İşveren, işçiye her hafta kural olarak pazar günü, koşullar buna imkân vermezse bir tam çalışma günü tatil vermekle yükümlüdür.
Uçucu personelin uçuş süreleri fazla çalışma hesabını etkiler mi?
Uçuş ve görev süreleri havacılık mevzuatıyla sınırlandırılmıştır; bu sürelerin aşılması veya sözleşmede belirlenen sürenin üzerinde çalışılması fazla çalışma alacağı doğurabilir.
Fazla Çalışma Ücretleriniz Ödenmedi mi?
İş Kanunu kapsamı dışında çalışsanız dahi fazla mesai ve hafta tatili haklarınız Borçlar Kanunu ile korunur; alacaklarınızın hesaplanması ve zamanaşımına uğramadan talep edilmesi için bize ulaşın.