Fazla Çalışma Ücretinin İspatı
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve yüzde elli zamlı ücretle ödenir; fazla çalışmanın ispatında bordrolar, puantaj kayıtları ve tanık beyanları esas alınır.
Fazla çalışma ücreti, iş mahkemelerinde en sık talep edilen işçi alacaklarından biridir. Uzun çalışma saatleri, hafta sonu çalışmaları ve tatil günlerinde çalışma, pek çok sektörde olağan hâle gelmiş olmakla birlikte, bu çalışmaların karşılığı her zaman ödenmemektedir. İşçinin fazla çalışma alacağını talep edebilmesi, büyük ölçüde bu çalışmayı ispat edebilmesine bağlıdır.
Fazla Çalışmanın Tanımı
4857 sayılı Kanun m.41 uyarınca fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir. İşçi isterse, fazla çalışma ücreti yerine her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışmanın toplam süresi yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz.
İspat Araçları
- İşyeri giriş çıkış kayıtları ve kart okuyucu verileri,
- Puantaj kayıtları ve vardiya çizelgeleri,
- E-posta, mesaj ve sistem kayıtları gibi elektronik deliller,
- Aynı dönemde birlikte çalışan tanıkların beyanları,
- İşverenin görev talimatları ve iş planları.
Bordroların Etkisi
Yargıtay uygulamasında işçinin imzasını taşıyan bordrolarda fazla çalışma tahakkuku bulunması hâlinde, işçinin bordroda gösterilenden daha fazla çalıştığını yazılı delille ispat etmesi gerekir. Ancak bordro ihtirazi kayıtla imzalanmışsa veya bordroda fazla çalışma tahakkuku hiç bulunmuyorsa, fazla çalışma tanık beyanlarıyla ispat edilebilir. İmzasız bordrolar ise işçiyi bağlamaz.
Hakkaniyet İndirimi
Yargıtay, tanık beyanlarına dayanılarak hesaplanan fazla çalışma alacaklarında, işçinin her gün aynı tempoda çalışmasının mümkün olmadığı, izin ve rapor gibi sebeplerle işe gelinmeyen günlerin bulunabileceği gerekçesiyle hakkaniyet indirimi uygulamaktadır. Yazılı belgelerle ispatlanan fazla çalışmalarda ise bu indirim uygulanmaz.
Zamanaşımı
Fazla çalışma ücreti alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı, iş sözleşmesinin devamı süresince de işler; bu nedenle beş yıldan eski dönemlere ilişkin fazla çalışma alacakları zamanaşımına uğrayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fazla çalışma nedir?
4857 sayılı Kanun m.41 uyarınca haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır.
Fazla çalışma ücreti nasıl hesaplanır?
Her bir saat fazla çalışma için normal saat ücretinin yüzde elli yükseltilmesiyle hesaplanır.
Yıllık fazla çalışma sınırı var mıdır?
Evet. Fazla çalışmanın toplam süresi yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz.
İmzalı bordrolarda fazla mesai görünüyorsa ne olur?
İmzalı bordroda fazla çalışma tahakkuku bulunan aylar için işçinin daha fazla çalıştığını yazılı delille ispatı gerekir; ihtirazi kayıtla imzalanan bordrolar bakımından tanıkla ispat mümkündür.
Fazla çalışma alacağında hakkaniyet indirimi nedir?
Yargıtay, tanık beyanlarına dayanılarak hesaplanan fazla çalışma alacaklarında işçinin her gün aynı tempoda çalışmasının mümkün olmayacağı gerekçesiyle hakkaniyet indirimi uygulamaktadır.
Yaptığınız Fazla Mesainin Karşılığını Alamadınız mı?
Fazla çalışma alacağının ispatı tanık, kayıt ve yazışmalarla yapılır ve zamanaşımına tabidir; çalışma düzeninizi ve delillerinizi birlikte değerlendirelim.