Sendikal Nedenle Fesih ve Sendikal Tazminat

Sendika hakkı, Anayasa’nın 51. maddesi ile güvence altına alınmış temel bir haktır. İşçilerin sendikaya üye olması ve sendikal faaliyetlere katılması, hiçbir şekilde işçi aleyhine bir işleme konu edilemez. Bu güvencenin en önemli yaptırımı, sendikal nedenle yapılan fesihlerde öngörülen sendikal tazminattır.

Sendikal Güvence

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca işçilerin işe alınmaları, belli bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları ya da belli bir sendikaya üyelikten çekilmeleri veya çekilmemeleri şartına bağlı tutulamaz. İşveren, sendikaya üye olan veya olmayan işçiler arasında çalışma şartları veya çalışmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz.

Sendikal Tazminat

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilmesi hâlinde işçi, iş güvencesine ilişkin hükümler çerçevesinde dava açma hakkına sahiptir. Feshin sendikal nedenle yapıldığının tespiti hâlinde, işçinin işe iadesine karar verilip verilmediğine bakılmaksızın, işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir. İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler de, otuz işçi ve altı aylık kıdem şartı aranmaksızın sendikal tazminat talep edebilir.

İspat

• Fesih tarihinin sendika üyeliği veya yetki başvurusu tarihine yakınlığı,
• Aynı dönemde sendika üyesi çok sayıda işçinin işten çıkarılması,
• İşverenin üyelikten çekilme yönünde baskı yaptığını gösteren yazışma ve tanıklar,
• Fesih gerekçesinin soyut ve inandırıcılıktan uzak olması.

Bu emareler, feshin sendikal nedenle yapıldığının ispatında önemli rol oynar.

Sendikal Baskı

Fesih dışında da işçinin sendika üyeliği nedeniyle farklı işleme tabi tutulması, örneğin terfi ettirilmemesi veya olumsuz görevlere verilmesi, sendikal ayrımcılık niteliği taşır ve tazminat talebine konu olabilir. Ayrıca sendika hakkının kullanılmasının engellenmesi TCK m.118 kapsamında suç teşkil eder.