Kambiyo Senetlerinde Zamanaşımı
Bono ve poliçede asıl borçluya karşı açılacak davalar vadeden itibaren üç yıl, hamilin cirantalara karşı davaları bir yıl, çekte ise hamilin müracaat hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.
Kambiyo senetleri, hızlı ve güvenli tahsil imkânı sağlamalarının karşılığında kısa zamanaşımı sürelerine tabi tutulmuştur. Bu süreler, genel zamanaşımı sürelerinden çok daha kısadır ve kaçırılması hâlinde alacaklı, kambiyo hukukunun sağladığı avantajları kaybeder. Bu nedenle bono, poliçe ve çek hamillerinin zamanaşımı sürelerini dikkatle takip etmesi gerekir.
Bono ve Poliçede Zamanaşımı
- Kabul edenin, bonoda ise düzenleyenin aleyhine açılacak davalar vade gününden itibaren üç yıl,
- Hamilin cirantalar ve düzenleyen aleyhine açacağı davalar süresinde çekilen protesto tarihinden veya masrafsız kaydı varsa vade gününden itibaren bir yıl,
- Cirantaların birbirleri ve düzenleyen aleyhine açacakları davalar, cirantanın senedi ödediği veya senedin dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü günden itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.
Bu süreler TTK m.749’da düzenlenmiştir.
Çekte Zamanaşımı
TTK m.814 uyarınca hamilin cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçluları aleyhine sahip olduğu başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar. Çek borçlularından birinin diğeri aleyhine sahip olduğu başvuru hakları da çeki ödediği veya çekin dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü günden itibaren altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar.
Zamanaşımının İleri Sürülmesi
Kambiyo senetlerine dayalı takipte zamanaşımı, İİK m.168 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine itiraz yoluyla ileri sürülür. İcra mahkemesi, zamanaşımının gerçekleştiğini tespit ederse takibin durdurulmasına karar verir. Ayrıca İİK m.33/a uyarınca ilamlı takiplerde de zamanaşımı itirazında bulunulabilir.
Zamanaşımından Sonra
Kambiyo hukukundan doğan hakların zamanaşımına uğraması, alacağın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. TTK m.732 uyarınca hamil, düzenleyen veya kabul eden aleyhine sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanabilir. Ayrıca senedin düzenlenmesine sebep olan temel ilişkiden, örneğin satış veya ödünç sözleşmesinden doğan alacak, genel zamanaşımı süreleri içinde talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bonoda asıl borçluya karşı zamanaşımı süresi nedir?
TTK m.749 uyarınca vade gününden itibaren üç yıldır.
Hamilin cirantalara karşı zamanaşımı süresi nedir?
Süresinde çekilen protesto tarihinden veya masrafsız kaydı varsa vade gününden itibaren bir yıldır.
Çekte zamanaşımı süresi nedir?
TTK m.814 uyarınca hamilin cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı başvuru hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.
Zamanaşımı nasıl ileri sürülür?
Kambiyo takibinde İİK m.168 uyarınca beş gün içinde icra mahkemesine zamanaşımı itirazında bulunulur.
Zamanaşımına uğrayan senet tamamen değersiz mi olur?
Hayır. Kambiyo hukukundan doğan haklar zamanaşımına uğrasa bile alacaklı sebepsiz zenginleşme hükümlerine veya temel ilişkiye dayanarak talepte bulunabilir.
Elinizdeki Senet veya Çekin Zamanaşımına Uğrayıp Uğramadığını mı Merak Ediyorsunuz?
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri kısadır ve borçlunun itirazıyla takip sonuçsuz kalabilir; senedinizi ve vade tarihini birlikte değerlendirelim.