Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi
Yabancı ülkede verilen hakem kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesi için New York Sözleşmesi ve MÖHUK çerçevesinde tenfiz kararı alınması gerekir; tenfiz ancak kanunda sayılan sınırlı sebeplerle reddedilebilir.
Uluslararası ticaret hukuku, farklı ülkelerde yerleşik taraflar arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen ve sınır ötesi uyuşmazlıkların çözümünde özel kuralları barındıran bir alandır. Uluslararası ticari sözleşmelerde taraflar, uyuşmazlıklarının çözümü için çoğu zaman devlet mahkemeleri yerine tahkimi tercih etmektedir. Ancak yurt dışında verilen bir hakem kararının Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz kararı alınması gerekir.
Hukuki Çerçeve
Türkiye, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 1958 tarihli New York Sözleşmesi’ne taraftır. Bu sözleşme, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi bakımından taraf devletler arasında yeknesak kurallar öngörmektedir. Sözleşmenin uygulanmadığı hâllerde ise 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Ret Sebepleri
- Tahkim anlaşmasının tarafların tabi olduğu hukuka göre geçersiz olması,
- Tarafın hakem tayininden veya tahkim yargılamasından usulüne uygun olarak haberdar edilmemesi ya da savunma imkânından yoksun kalması,
- Hakem kararının tahkim anlaşmasının kapsamı dışındaki bir uyuşmazlığa ilişkin olması,
- Hakem kurulunun oluşumunun veya tahkim usulünün tarafların anlaşmasına aykırı olması,
- Hakem kararının kesinleşmemiş veya iptal edilmiş olması,
- Uyuşmazlık konusunun Türk hukukuna göre tahkim yoluyla çözülemeyecek nitelikte olması,
- Hakem kararının kamu düzenine aykırı olması.
Kamu Düzeni Denetimi
Kamu düzenine aykırılık, uygulamada en sık ileri sürülen ret sebebidir. Ancak Yargıtay, uluslararası kamu düzeni kavramını dar yorumlamakta ve yalnızca Türk hukukunun temel ilkelerine, Türk toplumunun temel yapısına ve temel hak ve özgürlüklere açıkça aykırı kararların tenfizini reddetmektedir. Kararın Türk hukukuna göre farklı bir sonuca varmış olması, tek başına kamu düzenine aykırılık oluşturmaz.
Yargılama Usulü
Tenfiz davası asliye ticaret mahkemesinde açılır. Dava dilekçesine hakem kararının ve tahkim anlaşmasının aslı veya onaylı örnekleri ile bunların onaylı Türkçe tercümeleri eklenmelidir. Mahkeme, kararın esasını inceleyemez; yalnızca kanunda sayılan ret sebeplerinin bulunup bulunmadığını denetler. Tenfiz kararı ile birlikte hakem kararı Türk mahkeme kararı gibi icra edilebilir hâle gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tenfiz nedir?
Yabancı bir mahkeme veya hakem kararının Türkiye’de icra edilebilir hâle getirilmesi için Türk mahkemesince verilen karardır.
Yabancı hakem kararlarının tenfizi hangi düzenlemelere tabidir?
Türkiye’nin taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi ile 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.
Tenfiz hangi sebeplerle reddedilebilir?
Tahkim anlaşmasının geçersizliği, savunma hakkının ihlali, hakem kararının tahkim anlaşmasının kapsamını aşması, kararın kesinleşmemiş olması ve kamu düzenine aykırılık gibi sınırlı sebeplerle reddedilebilir.
Mahkeme kararın esasını inceleyebilir mi?
Hayır. Tenfiz davasında mahkeme kararın esasına ilişkin bir inceleme yapamaz; yalnızca kanunda sayılan ret sebeplerini denetler.
Tenfiz davasında hangi belgeler sunulur?
Hakem kararının ve tahkim anlaşmasının aslı veya onaylı örnekleri ile bunların onaylı Türkçe tercümeleri sunulur.
Yurt Dışında Alınmış Bir Hakem Kararını Türkiye’de mi Uygulatmak İstiyorsunuz?
Tenfiz davasında kararın kesinliği, tahkim anlaşmasının geçerliliği ve kamu düzeni incelemesi belirleyicidir; belgelerinizi ve tenfiz sürecini birlikte hazırlayalım.