Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları

Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği yıllar boyunca işverene sağladığı emeğin karşılığı olarak, iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi hâlinde ödenen bir tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun yürürlüğe girmesine rağmen, kıdem tazminatına ilişkin düzenleme 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bırakılan 14. maddesinde yer almaktadır.

Hak Kazanma Şartları

Kıdem tazminatına hak kazanılabilmesi için işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi gerekir:

• İşveren tarafından 4857 sayılı Kanun m.25/II’de sayılan ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller dışında bir sebeple fesih,
• İşçi tarafından 4857 sayılı Kanun m.24’teki haklı sebeplerle fesih,
• Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle fesih,
• Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla fesih,
• Kadın işçinin evlenme tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle feshi,
• İşçinin ölümü.

İstifa ve Haklı Sebep

Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak istifanın arkasında haklı bir sebep bulunuyorsa, bu istifa aslında haklı fesih niteliği taşır. Ücretlerin zamanında veya eksiksiz ödenmemesi, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik yatırılması, işyerinde mobbinge maruz kalınması gibi hâller işçiye haklı fesih hakkı verir. Bu durumda fesih bildiriminde haklı sebebin açıkça belirtilmesi büyük önem taşır.

Hesaplama

Kıdem tazminatı, işçinin her tam yıl hizmeti için otuz günlük ücreti tutarında ödenir. Hesaplamada esas alınacak ücret, işçiye sağlanan yemek, yol, ikramiye gibi sürekli nitelikteki ödemelerin eklendiği giydirilmiş brüt ücrettir. Ancak bu tutar, yasal kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Bir yıldan artan süreler için de oranlama yapılır.

İbraname ve Zamanaşımı

İşten ayrılırken imzalatılan ibranameler, TBK m.420 uyarınca sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden düzenlenmişse ve ödemelerin banka aracılığıyla yapılması gibi şartları taşımıyorsa geçersizdir. Kıdem tazminatı alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir.