Milletlerarası Mal Satımında Viyana Sözleşmesi
İşyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satım sözleşmelerine, taraflar aksini kararlaştırmadıkça Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması uygulanır.
Uluslararası ticarette farklı ülkelerde yerleşik alıcı ve satıcı arasındaki mal satım sözleşmeleri, hangi ülke hukukunun uygulanacağı sorusunu beraberinde getirir. Bu belirsizliği gidermek amacıyla Birleşmiş Milletler tarafından 1980 yılında Viyana’da kabul edilen Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması, yeknesak kurallar öngörmektedir. Türkiye bakımından bu antlaşma 2011 yılında yürürlüğe girmiştir.
Uygulama Alanı
- İşyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satım sözleşmeleri,
- Milletlerarası özel hukuk kurallarının bir akit devletin hukukunun uygulanmasını gerektirdiği hâller.
Kişisel, ailevi veya ev içi kullanım amacıyla yapılan satımlar, açık artırma yoluyla yapılan satımlar ve kıymetli evrak satımları gibi hâller sözleşmenin kapsamı dışındadır.
Tarafların İradesi
CISG, tarafların iradesine öncelik tanır. Taraflar sözleşmede açıkça kararlaştırarak CISG’nin uygulanmasını tamamen dışlayabilir veya bazı hükümlerinden ayrılabilir. Ancak yalnızca belirli bir ülke hukukunun seçilmesi, o ülke CISG’ye taraf ise CISG’nin uygulanmasını dışlamaz. Bu nedenle CISG’nin dışlanması isteniyorsa bunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Temel Hükümler
CISG, sözleşmenin kurulması, tarafların borçları, sözleşmeye aykırılık hâlinde başvurulabilecek yollar ve hasarın geçişi gibi konuları düzenler. Satıcının malı sözleşmeye uygun olarak teslim etme, alıcının ise bedeli ödeme ve malı teslim alma borcu bulunmaktadır. Esaslı sözleşme ihlali hâlinde taraflar sözleşmeden kaçınabilir; diğer hâllerde ise ifa, fiyat indirimi veya tazminat talep edilebilir.
Ayıp Bildirimi
CISG uyarınca alıcı, malları koşulların gerektirdiği en kısa süre içinde muayene etmeli ve sözleşmeye aykırılığı fark ettiği veya fark etmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde satıcıya bildirmelidir. Bildirimin süresinde yapılmaması, alıcının ayıba dayanan haklarını kaybetmesine yol açabilir. Bu nedenle uluslararası satımlarda teslim alınan malların derhâl kontrol edilmesi ve aykırılıkların yazılı olarak bildirilmesi büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Viyana Satım Sözleşmesi nedir?
Milletlerarası mal satım sözleşmelerine uygulanacak maddi hukuk kurallarını düzenleyen ve kısaca CISG olarak bilinen Birleşmiş Milletler antlaşmasıdır.
Türkiye bu sözleşmeye taraf mıdır?
Evet. Türkiye bakımından sözleşme 2011 yılında yürürlüğe girmiştir.
Sözleşme hangi hâllerde uygulanır?
İşyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satımlarında veya milletlerarası özel hukuk kuralları bir akit devletin hukukunun uygulanmasını gerektirdiğinde uygulanır.
Taraflar sözleşmenin uygulanmasını dışlayabilir mi?
Evet. Taraflar sözleşmede açıkça kararlaştırarak CISG’nin uygulanmasını dışlayabilir.
Ayıplı mal teslimi hâlinde alıcı ne yapmalıdır?
Malı makul sürede muayene etmeli ve ayıbı fark ettiği veya fark etmesi gerektiği andan itibaren makul sürede satıcıya bildirmelidir.
Yurt Dışı Alıcı veya Satıcınızla Bir Satım Uyuşmazlığı mı Yaşıyorsunuz?
Uygulanacak hukuk, ayıp bildirimi ve sözleşmeden kaçınma şartları uluslararası satım uyuşmazlıklarının sonucunu belirler; sözleşmenizi ve yazışmalarınızı birlikte inceleyelim.