Borçlar Kanunu’na Tabi Havayolu Çalışanında İhbar Süreleri

İş Kanunu’na tabi olmayan havayolu çalışanlarında hizmet sözleşmesinin feshi, Türk Borçlar Kanunu’nun fesih bildirim sürelerine ilişkin hükümlerine tabidir. Bu süreler, İş Kanunu’ndaki ihbar sürelerinden farklı olduğundan, uygulamada hesaplama hatalarına ve hak kayıplarına sıkça rastlanmaktadır.

Kanuni Bildirim Süreleri

Türk Borçlar Kanunu uyarınca belirsiz süreli hizmet sözleşmesi, bildirimin diğer tarafa ulaşmasından başlayarak:

• Hizmet süresi bir yıla kadar sürmüş olan işçi için iki hafta,
• Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar sürmüş olan işçi için dört hafta,
• Hizmet süresi beş yıldan fazla sürmüş olan işçi için altı hafta

sonra sona erer. Bu süreler, İş Kanunu’nda öngörülen sürelerden daha kısadır. Kıdemli bir pilot veya kabin memuru bakımından bu fark, ihbar alacağının miktarını önemli ölçüde etkiler.

Sürelerin Emredici Niteliği

Kanuni bildirim süreleri sözleşmeyle kısaltılamaz, ancak artırılabilir. Bu sebeple hizmet sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde daha uzun süreler öngörülmüşse, bu süreler uygulanır. Uygulamada toplu iş sözleşmelerinde kıdeme göre daha uzun bildirim sürelerinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Dolayısıyla hesaplamaya geçmeden önce sözleşme hükümlerinin tetkiki zaruridir.

Peşin Ödeme Seçeneği

İşveren, fesih bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle hizmet sözleşmesini derhâl feshedebilir. Bu suretle işverene bir seçimlik hak tanınmıştır. Ne var ki ödemenin peşin ve tam olarak yapılması gerekir. Bildirim süresi verilmeden ve ücret de ödenmeden yapılan fesihte çalışan, bu süreye ait ücreti tazminat olarak talep edebilir.

İş Arama İzni

İşveren, belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin feshi hâlinde bildirim süresi içinde işçiye ücretinde kesinti olmaksızın iş arama izni vermekle yükümlüdür. Uçuş programlarının niteliği gereği bu iznin her gün kullanılması mümkün olmayabilir. Bu hâlde izin sürelerinin, işyerinin ve işçinin haklı menfaatleri gözetilerek toplu biçimde kullandırılması yoluna gidilebilir.

On Yıldan Uzun Belirli Süreli Sözleşmeler

Türk Borçlar Kanunu, on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmelerinin on yıl geçtikten sonra taraflardan her biri tarafından altı aylık fesih bildirim süresine uyularak feshedilebileceğini öngörmüştür. Bu hüküm hem çalışan hem işveren lehine işletilebilecek olup, özellikle uzun vadeli eğitim taahhütleri bulunan pilotlar bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Netice

Borçlar Kanunu’na tabi havayolu çalışanlarında ihbar haklarının doğru tespiti, kanuni süreler ile sözleşmesel sürelerin birlikte değerlendirilmesine bağlıdır. Feshin kötüye kullanıldığı hâllerde ise bildirim süresine ait ücret, ayrıca doğacak üç katı tutarındaki tazminatın da hesap esasını teşkil eder.