TCK m.79 uyarınca doğrudan veya dolaylı maddi menfaat elde etmek amacıyla yabancının ülkeye yasal olmayan yollarla sokulması veya ülkede kalmasına imkân sağlanması göçmen kaçakçılığı suçunu oluşturur.
Göçmen kaçakçılığının mağdurların hayatını tehlikeye sokacak veya onur kırıcı muameleye maruz bırakacak şekilde işlenmesi ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi TCK m.79’da cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli hâllerdir.
Düzensiz göçmenleri taşıyan sürücülerin göçmen kaçakçılığından sorumlu tutulabilmesi için maddi menfaat amacıyla ve taşıdığı kişilerin yasal olmayan yollardan ülkede bulunduğunu bilerek hareket etmesi gerekir.
Göçmen kaçakçılığı suçu maddi menfaat amacını gerektirdiğinden, herhangi bir menfaat gözetmeksizin düzensiz göçmenlere barınma, yiyecek veya sağlık yardımı sağlamak bu suçu oluşturmaz; ancak idari yükümlülükler ayrıca değerlendirilir.
Deniz yoluyla yapılan göçmen kaçakçılığında göçmenlerin ölmesi hâlinde, failler göçmen kaçakçılığının yanında olayın özelliklerine göre olası kastla veya bilinçli taksirle öldürme suçlarından da sorumlu tutulabilir.
Göçmen kaçakçılığı soruşturmalarında iletişimin denetlenmesi kayıtları, HTS ve baz istasyonu verileri, kamera görüntüleri, para transferi kayıtları ve göçmen beyanları başlıca delillerdir; bu delillerin hukuka uygunluğu ve birbiriyle uyumu titizlikle denetlenmelidir.
Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Sözleşme ve ek Göçmen Kaçakçılığı Protokolü, TCK m.79’un yorumunda ve uluslararası işbirliğinde temel çerçeveyi oluşturur.
