Havayolu Personeli Davalarında Görevli Mahkeme

Hava iş hukukunda haklı bir talebin dahi usul hatası sebebiyle uzun süre neticesiz kalması mümkündür. Bu hataların başında davanın görevsiz mahkemede açılması gelir. Pilot ve kabin memurlarının İş Kanunu kapsamı dışında bırakılmış olması, görevli mahkemenin tayininde de kendine özgü bir tablo ortaya çıkarmaktadır.

Kural Olarak Asliye Hukuk Mahkemesi

İş mahkemeleri, kural olarak İş Kanunu’na göre işçi sayılan kişiler ile işverenleri arasındaki uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir. Hava taşıma işleri İş Kanunu’nun kapsamı dışında bırakıldığından, Borçlar Kanunu’na tabi olarak çalışan uçucu personelin işçilik alacaklarına ilişkin davaları kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yargıtay içtihatlarında da bu tür uyuşmazlıkların asliye hukuk mahkemesinde görüldüğü ve hizmet sözleşmesi hükümlerine göre çözümlendiği görülmektedir.

Toplu İş Sözleşmesindeki Atfın Etkisi

Toplu iş sözleşmesinde İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kararlaştırılmışsa, görev meselesi daha girift bir hâl alır. Zira sözleşmeyle maddi hukuk hükümlerinin uygulanması kararlaştırılabilse de, mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup tarafların iradesiyle değiştirilemez. Bu sebeple atfın varlığı, görev meselesinin kendiliğinden çözüldüğü anlamına gelmez; somut uyuşmazlığın niteliği ve güncel içtihatlar ışığında ayrıca mütalaa edilmelidir.

Görevsizlik Kararının Sonuçları

Görev, mahkemece yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilir. Görevsiz mahkemede açılan davada görevsizlik kararı verilir ve talep hâlinde dosya görevli mahkemeye gönderilir. Bu süreç, kararın kesinleşmesine kadar geçen zaman da hesaba katıldığında, yargılamayı aylarca uzatabilir. Üstelik bu sürede delillerin kaybolması ve tanıkların ulaşılamaz hâle gelmesi gibi riskler de ortaya çıkar.

Dava Şartı Arabuluculuk Meselesi

İş Kanunu’na tabi uyuşmazlıklarda işçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Borçlar Kanunu’na tabi uçucu personel bakımından ise bu şartın uygulanıp uygulanmayacağı, uyuşmazlığın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Tereddüt hâlinde arabuluculuk sürecinin işletilmesi, usulden ret riskini bertaraf etmek bakımından ihtiyatlı bir yol olarak telakki edilebilir.

Netice

Havayolu personelinin açacağı davalarda görev ve dava şartlarının baştan doğru tayini, esasa ilişkin haklılık kadar önemlidir. Hizmet sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve güncel içtihatlar birlikte değerlendirilerek dava stratejisi kurulmalı; görev meselesi tereddüde mahal bırakmayacak şekilde netleştirilmelidir.