Uluslararası Suçlarda Türk Yargı Yetkisi
Soykırım, insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti gibi uluslararası suçlar TCK m.13 uyarınca yabancı tarafından yabancı ülkede işlenmiş olsa dahi Türk kanunlarına göre cezalandırılabilir.
Ceza hukukunun temel ilkesi, suçun işlendiği yer devletinin yargı yetkisine sahip olmasıdır. Ancak bazı suçlar, insanlığın ortak değerlerini ihlal eden ve sınırları aşan nitelikleri nedeniyle uluslararası toplumun ortak meselesi kabul edilmektedir. Bu suçlar bakımından devletler, suçun nerede ve kim tarafından işlendiğine bakmaksızın yargı yetkisine sahiptir.
Yer Bakımından Uygulama
TCK m.8 uyarınca Türkiye’de işlenen suçlar hakkında Türk kanunları uygulanır. Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi veya neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç Türkiye’de işlenmiş sayılır. Bu nedenle göçmen kaçakçılığı veya insan ticareti fiillerinin bir kısmının Türkiye’de gerçekleşmesi, Türk mahkemelerinin yetkisi için yeterlidir.
Evrensellik İlkesi
TCK m.13 uyarınca kanunda sayılan bazı suçların yabancı ülkede vatandaş veya yabancı tarafından işlenmesi hâlinde de Türk kanunları uygulanır. Bu suçlar arasında uluslararası suçlar bölümünde yer alan soykırım, insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti ile kanunda sayılan diğer bazı suçlar bulunmaktadır. Bu kapsamda soruşturma ve kovuşturma yapılması, failin Türkiye’de bulunmasına bağlı tutulabilir.
Yabancı Ülkede Yargılanma
- TCK m.13 kapsamındaki suçlar nedeniyle yabancı ülkede mahkûm olunmuş veya beraat edilmiş olsa bile Adalet Bakanının talebi üzerine Türkiye’de yeniden yargılama yapılabilir,
- Yabancı ülkede aynı suç nedeniyle çekilen ceza, Türkiye’de verilecek cezadan mahsup edilir,
- Yabancı ülkede gözaltında veya tutuklulukta geçen süreler de mahsup edilir.
Uluslararası İşbirliği
Yurt dışında işlenen suçlar bakımından delillerin toplanması ve faillerin yakalanması, uluslararası işbirliğini gerektirir. Bu işbirliği; adli yardımlaşma talepleri, suçluların iadesi, Interpol aracılığıyla kırmızı bülten çıkarılması ve ortak soruşturma ekipleri gibi araçlarla sağlanır. 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu, bu süreçlerin iç hukuktaki çerçevesini belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk mahkemeleri yurt dışında işlenen suçlara bakabilir mi?
TCK m.11 ilâ 13’te öngörülen hâllerde bakabilir; özellikle TCK m.13’te sayılan suçlar bakımından evrensellik ilkesi uygulanır.
Evrensellik ilkesi nedir?
Belirli ağır suçların failin ve mağdurun vatandaşlığına ve suçun işlendiği yere bakılmaksızın Türk kanunlarına göre cezalandırılmasıdır.
Hangi suçlar evrensellik ilkesi kapsamındadır?
TCK m.13 uyarınca soykırım, insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti gibi uluslararası suçlar ile kanunda sayılan diğer suçlardır.
Yabancı ülkede yargılanan kişi Türkiye’de yeniden yargılanabilir mi?
TCK m.13 kapsamındaki suçlarda Adalet Bakanının talebi üzerine yeniden yargılama yapılabilir; yabancı ülkede çekilen ceza mahsup edilir.
Uluslararası işbirliği nasıl sağlanır?
Adli yardımlaşma, suçluların iadesi ve Interpol aracılığıyla bilgi paylaşımı gibi yollarla sağlanır.
Yurt Dışında İşlendiği İddia Edilen Bir Suç Nedeniyle mi Soruşturuluyorsunuz?
Yargı yetkisi, yabancı ülkedeki yargılamanın etkisi ve mahsup kuralları savunmayı doğrudan etkiler; dosyanızın uluslararası boyutunu birlikte tetkik edelim.